Dataset Viewer
Auto-converted to Parquet Duplicate
title
stringlengths
7
58
title_en
stringlengths
8
63
author
stringlengths
7
27
genre
stringclasses
8 values
issued_date
stringdate
1859-01-01 00:00:00
1954-01-01 00:00:00
written_date
stringlengths
4
11
ocr_confidence
float64
0.86
1
text
stringlengths
2.92k
14.4k
ධර්ම ප්‍රදීපිකාව හෙවත් මහාබෝධිවංශ පරිකථාව
Dharma Pradheepikawa hewath Mahabodhiwansha Parikathawa
Unknown
Non-Fiction; Religious
1906
1187 - 1225
0.9682
ධර්ම ප්‍රදීපිකාව. නමෝ තස්ස භගවතො අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස. අප බුදුන් සාරාසකි * කප්සුවහස් මතුයෙහි කුලුණුනු වණින් යුත් මහත වු සක් වැ දිවකුරු බුදුන් හමුවැ අතට පත් නිවන් සසර සේ පියා සතුන් සඳහා විඳුනා සසර දුක් නිවන් සේ ගෙන භව දුර්ගයට වැද පැරුම් පුරා තු පුර පැමිණ දසදහස් ලෝදාහි + දෙව්බඹුන්ගේ අයජ මෙන් කිඹුල්වත්හි ඉපද වැඩිවිය පැමිණ මහභිනික්මන් කොට පැවිජි වැ මහා වීර්යය කොට බොධිපර්යංකාරූඪ වැ මාරවිජය කොට සර්වඥපදප්‍රාප්ත වැ හුනස්නෙන් නැඟී පූර්වොත්තර දිශා භාගයෙහි වැඩ සිට සප්තාහයක් අනිමිසලෝචන යුගලයෙන් පුදන ලද ජය මහා බොධිය තත ප්‍රභව වූ ඵල රුහ මහා බොධිය තදවයව වූ ශාඛා හා බොධිය යන තුන් මහා බොධීන්ගේ වංශයෙහි සහස්‍රරශ්මින් විභක්ත පදයන් අතුරෙහි පරිකථානුකූල පද ගෙන වර්ණනා කරනු ලැබේ. 1. යස්ස යනු චතුර්විධ පදයන් කෙරෙහි නාමපදයි. එහි චතුර්විධ පද නම් කවරයත්? නාම පදය ආඛ්‍යාත පදය උපසර්ග පදය නිපාතපදයි. එහි ' නාම පද' නම් සර්වාර්ථයන් නමන්නෙන් නාම පද නම් වේ- එයින් කීහ. "යත්ත්‍රිලිංගං ත්‍රිවචනං සර්වාසු ච විභක්තිෂු නමත්‍යර්ථෙන සර්වාර්ථා නාම කවයො විදුඃ " යී. ක්‍රියාවාචක පද ' ආඛ්‍යාත ' නම් වේ - එයින් කීහ. යත්ත්‍රි කාලං ත්‍රිපුරුෂං ක්‍රියාවාචි ත්‍රිකාරකම් අත්‍රිලිංගං ත්‍රිවචනං තදාඛ්‍යාතං ප්‍රවක්ෂතෙ '' යී. * 'සාරාසංඛ්‍ය' +'ලෝධාහි' ධර්ම ප්‍රදීපිකා. ක්‍රියා දොතක පද ' උපසර්ග ' නම් වේ - එයින් කීහ. ''යස්මාදුප සෘජන්තයන් පදස්‍යාපරි ගච්ඡති ක්‍රියායොග වහස්ත ස්මාදුප සර්ග ඉති ස්මෘතඃ " යී. දක්වන ලද පදයන්ගේ ආද්‍යන්ත මධ්‍යයෙහි නිපතිත වූ විචිත්‍රාර්ථ පදයෝ ' නිපාත ' නම් වෙත් - එයින් කීහ. ''යස්මාදාද්‍යාන්තමධ්‍යෙෂු වාක ප්‍රයොග විශෙෂතඃ නිපතන්ති විචිත්‍රාර්ථා නිපාතාසතුතු සංඥතාඃ '' යි. මේ චතුර්විධ පදයන්ගේ ප්‍රයෝග දක්වන්නට කීහ. "පදං චතුර්විධං ප්‍රොක්තං නාමාඛ්‍යාතොප සර්ගජම් නිපාතජච ශබ්ද ඥෙරවඃ ඛලවභිධාවති " යී මේය ' චතුර්විධ පද' නම්. 2. නිසිතෙනාව යන තන්හි ' එව ' යන නිපාතය '' අයොග ව්‍යවඡදකය, අන්‍ය යොග ව්‍යවච්ඡේදකය, අත්‍යන්තා යොග ව්‍යව ච්ඡේදකය '' යි ත්‍රිවිධ වූයේ අන්‍ය යොග ව්‍යවච්ඡේදක වේ- එහි විශෙෂණයා කෙරෙන් පර කොට ප්‍රයෝග කරන ලද එවකාරය අයොග ව්‍යවච්ඡේදක වෙයි " චෛත්‍රො ධනුර්ධර එව” යන තන්හි සෙයින් - විශෙෂයා කෙරෙන් පර කොට ප්‍රයෝග කරන ලද එව කාරය ' අන්‍ය යොග ව්‍යවච්ඡේදක ' වෙයි '' පාර්ථි එව ධනුද්ධරඃ '' යන තන්හි සෙයින්-ක්‍රියායෙන් පර කොට ප්‍රයොග කරන ලද එව කාරය අත්‍යන්තා යොග ව්‍යවච්ඡේදක වෙයි " නීලං සරොජම සෙත්‍යව " යන තන්හි සෙයින්-වාක්‍යයන් ව්‍යවච්ඡේද ඵල වන බැවින් නිපාතයා ප්‍රයෝග නොකළද විවක්ෂා වශයෙන් ඔහුගේ අර්ථ ප්‍රතීත වේ මැයි. එයින් කීහ ධර්ම කීර්තිපාදයෝ. " අයොගං යොගම පරෛරත්‍යන්තා යොග මෙව ච ව්‍යවච්ඡිනත්ති ධර්මස්‍ය නිපාතො ව්‍යතිරෙචකඃ. විශේෂණ විශේෂ්‍යාභ්‍යා ක්‍රියයා ච සහොදිතඃ විවක්ෂාතො 'ප්‍රයොගෙ 'පි තයාර්ථෙ ' යං ප්‍රතීයතෙ. ව්‍යවච්ඡෙද ඵලං වාක්‍යං යතා චිත්‍රො ධනුද්ධරඃ පාථො ධනුර්ධරො නීලං සරොජමස්ති *වා යථා. *'' සරොජමිති'' යන පාඨය මෙහි පුර්වොක්තිය හා නොගැළපේ. අහීස මාධි කථා. ප්‍රතියොග ව්‍යවච්ඡෙදස්තත්‍රාප්‍යර්වෙෂු ගම්‍යතෙ තථා ප්‍රසිද්ධෙස්සා ධර්මර්ෂ්‍යාවක්ෂානුගමානෝ '' යී. 3. පත්තෝ සබ්බඤ්ඤැතං සත්ථා යනුයෙන් දක්වන ලද බුදුහු අනන්තා පරිමාණ ගුණ ඇතියෝ. කිසේය යත්? බුදුහු රූප විලාසයෙනුදු වචන විලාසයෙනුදු ඥාන විලාසයෙනුදු අචින්ත්‍යයහ අවාච්‍යයහ අතුල්‍යහ අවෙද්‍යයෝයි- එව්හු අචින්ත්‍ය වන බැවින් චින්තා විෂයාතික්‍රාන්තයහ අවාච්‍ය වන බැවින් වාග් විෂයාතික්‍රාන්ත සහ අතුල්‍ය වන බැවින් උපමා විෂයාතික්‍රාන්තයහ අද වන බැවින් ඥාන විෂයාතික්‍රාන්තයහ. කපකුදු වූ දවස් තම සේම වූ බුදු කෙනෙකුනුදු කියත් නොගෙවෙන ගුණ ඇතියෝ - මහ මුහුදැ හෙළූ සිදුහතුළුදු කළ සැළදු තම තමා පමණින් දියගන්නා සේ ඒ බුදු රජහුගේ ගුණ මුහුදට වන් පසේ බුදුහුදු බුදු සවෝද තම තමන්ගේ නුවණ පමණින් ගන්ති ගුණ පමණින් ගන්නට නොනිසෝ. ''ගංගාය වාලුකා බීයෙ උදකං ඛීයෙ මහණ්ණ වෙ මහියා මත්තිකා ඛීයෙ ලක්ඛෙන මම බුද්ධියා '' යී - ඥානගර්ජනා කරන්නට සමර්ථ වූ ධර්ම සෙනෙවි සැරියුත් මහතෙ රුන් වැනි මහා පුරුෂයනටත් අවිෂය වූ බුදු ගුණ පුහුදුන් වැ කියම් හයි සිතනු මදුරු දළින් විදුරු ගිරි විදුනාක් පින හැඹිළි දළින් මහ පොළොව උකුල් දෙනුවක් වැනි බැවින් තම හට අවිෂය වතුදු ප්‍රසාද පරවශ වැ ප්‍රවචන වහල් කොට ශ්‍රද්ධා බුද්ධි සම්පන්නජනයන් සඳහා කතිපය ගුණයෙක් දක්වනු ලැබේ. බුදුන්ගේ ගුණයෙහි පුහුදුනන් හාද සව්පසේ බුදුන් හාද සාධා රණ ගුණයෝ ඇත්මය අසාධාරණ ගුණයෝ ඇත්මැයි. එහි සෙසු * තිරිසනුන් හා සාධාරණ තණ කබල ගඳැත්කුස දිරුණ සිව් දෑ ගඳ වන සෙයින් පුහුදුන් ආදීන් හා සාධාරණ වූ රූපශොභාද ධ්‍යානාභි ඥාදි ගුණයෝද බුදු සතන්හිලා අසාධාරණ වෙති, නොරබීජ නෙහි නොසිටුනා සිංහ තෙල් සෙයින් දශබල චතුර්වෛශාරද්‍යාදි අසාධාරණ ගුණයෝ වූ කල නොබුදු සතන්හි ලා නොසිටිත්. ඔවුන්ගේ ' රූප විලාස ' නම් කවරයත්? ද්වාත්‍රිංශන්මහා පුරුෂ ලක්ෂණයෙන් හා අශීති අනුව්‍යංජනයෙන් ප්‍රජ්වලිත රූප ශොභායි. එහි ' ද්වාත්‍රිංගන් මහා පුරුෂ ලක්‍ෂණ ' නම් කවරයත් ?. වදාළේ මැනො බුදුන් විසින්. ''සුප්පතිටඨිත පාදො - හෙට්ඨාපාදතලෙසු චක්කානි ජාතානී සහ සාරානී සනෙමිකානි සනාභිකානි සබ්බාකාර පරිපුරානි - ආයත * 'තෙසු' ධර්ම ප්‍රදීපිකා. පණහි - දීඝගුලි - මුදු තලු නහත්ථ පාදො - ජාල හත්ථපාදො - උස්සං ඛපාදො - එණිජංඝො - ඨිතකා අනොනිමන්තො උභොහි පාණී තලෙහි ජෂ්ණුකානි පරිමසති පරිමජ්ජති-කොසොහිතවත්ථගු හ - සුවණ්ණවණ්ණො කඤචන සන්නිභත්තචො - සුඛුමච්ඡවි වි සුඛුමන්තා ඡවියා රජො ජල්ලං කායෙ න උපලිප්පති - එකෙක රජොජල්ලං ලොමො එකෙකානි ලොමානි ලොමකූපෙසු ජාතානි - උඩග්ග ලොමො උද්ධග්ගානි ලොමානි ජාතානි නිලානි අඤ්ජන වණ්ණානි කුණ්ඩ ලාවත්තානි පදක්ඛිණාවත්තක ජාතානි - බ්‍රහ්මුජ්ජුගත්තො - සත්තු සීහ පුබ්බකායො - චිතන්තරංසො - නිග්‍රොධ පරිමණ්ඩ ලො යාවතඣස්ස කායො තාවතස්ස ව්‍යාමො යාවතස්ස ව්‍යාමො තාවතඤස්ස කායො - සමවත්තක්ඛන්ධො -~ රසග්ගසග්ගි - සීහහනු - චත්තාලීසදනෙන්තො - සමදන්තො - අවිවර දන්තො - සුසුක්කදාඨො - පහූත ජි වෙහා - බ්‍රහ්මස්සරෝ කරවීකභාණී - අභිනීල නෙත්තො - ගොපඛුමො - උණ්ණා භමුකන්තරෙ ජාතා ඔදාතා මුදුතු ලසන්නිභා - උණහීස සීසො ''යී. මෙහි සුප්පතිටඨිතපාදො යන තන්හි සුප්‍රතිෂ්ඨිතපාදතා නම් කවරයත්? අනුන් පතුල් බිම ඔබන කලැ අග්‍ර පාද තලය හෝ පාර්ෂණිය හෝ පාර්ශවය හෝ පෙරට වැ භූමි ස්පර්ශ කෙරෙහි පාදතල මධ්‍යයෙහි ජිදු හෝ වෙයි පත්ල නඟන කලද අග්‍රපාදතලාදීන් කෙරෙන් අන්‍යතර ස්ථානයෙක් පෙරට වැ නැඟෙයි.මොවුන් පතුල් වූ කල ස්වර්ණපාදුකා සෙයින් එක පැහැර භූමි සපර්ශ කෙරෙයි එක පැහැර නැගේ - ඉදින් අනෙකශත පෞරුෂ නරක ප්‍රපාතයෙහි ඇක්මෙමියි පය එයට ඵළ වූයේ වී නම් එම විගස වළ තැන් භස්ත්‍රාසෙ යින් පිරෙයි ගොඩ තැන් භෙරිතල සෙයින් සම වේ- දුර ඇක්මෙමියි පය නැඟුයේ වී නම් ප්‍රාතිහාර්යාවසානයෙහි සෙයින් මෙරු ප්‍රමාණ පර්වතයෙකුදු හුයාපී වෙයග බඩක් සෙයින් නැමී පාද සමීපයට උප ගත වේ. එයින් කීහ. "නින්නං ඨානං උණ්ණමති ගච්ඡන්තෙ ලොක නාය කෙ උණ්ණතංච සමං හොති පඨවී ච අචෙතනා. පාසාණා සක්ඛරා චෙව කඨලා ඛාණු කණට කා සබ්බෙ මග්ගා විවජ්ජෙන්ති ගච්ඡන්තෙ ලොක නාය කෙ. ගච්ඡතො බුද්ධසෙට්ඨස්ස හෙට්ඨාපාදතලං මුදු සමං සත්ථුසතෙ භූමිං රජසා නූපලිප්පනි. නාග වික්කන්තචාරො සො ගමනෙ සොභතෙ ජිනො චාරුං ගච්ඡති ලොකග්ගො හාසයන්තො සදෙවකෙ " යී. අභිස ඹාධිකය. මෙසෙයින් සුප්‍රතිෂ්ඨිත වූ පාද තලද්වය ඇති වන බැවින් " සුප්‍රතිෂ්ඨිත පාද " නම් වෙත් බුදුහු. හෙට්ඨාපාදතලෙසු චක්කානි ජාතානි යන තන්හි චක්‍රයෝ නම් කවරහයත්? බුදුන් දෙපත්ලෙහි දෙචක්‍රයෙක් විය. එකි එකී චක්‍රයෙහි දහස් දහස් දැව් විය නෙමිදු විය නාභිදු වී - ඒ චක්‍රයෙහි පාදතල මධ්‍යයට වැ නාභි පැනෙයි නාභි වටා සිටි වටරෙඛා පැනෙයි නාභිමුඛ වටා සිටි වට පැනෙයි ඡිද්‍රමුඛ පැනෙයි දැවි පැනෙයි දැවියෙහි වටරෙඛා පැනෙයි නෙමි පැනෙයි නෙමිමණි පැනෙයි. ඒ වටා ස්වස්තිකය, ශ්‍රීවත්සය, නන්දාවර්තය, සෞවස්තිකය, අවතංස කය, වර්ධමානකය, භද්‍ර පීඨය, ප්‍රාසාදය, තොරණය, ශ්වේතච්ඡත්‍රය, ඛංඩගය, තාලවෘත්තය, මයුර හස්තය, චාමරය, උෂ්ණීෂය, මණිය, සුමනාදාමය, නීලොත්පලය, රක්තොත්පලය, රක්ත පද්මමය, ශ්වෙත පදමය, පූර්ණකලසය, පූර්ණපාත්‍රය, සමුදාය, චක්‍රවාල පර්වතය, හිමවත් පර්වතය, මෙරු පර්වතය, සුර්යය මණ්ඩලය, චන්ද්‍ර මණ්ඩලය, සපරිවාර සතර මහාද්වීපය, ස්පර්ෂත සප්තරත්න චක්‍රවර්තිය, දක්ෂිණා වර්ණා ශ්වෙතශංඛය, ස්වර්ණ මතස්‍යයුගලය, චක්‍රායුධය,සපත මහා ගංගාය, සප්ත මහා ශෛලය, සප්ත මහාභ්‍රදය, සුපර්ණ රාජය, ශිශුමාරය, ධ්වජය, පතාකාය, ස්වර්ණශි විකාය, ස්වර්ණ වාලව්‍යජ නය, කෛලාස පර්වතය, සිංහ රාජය, ව්‍යාඝ්‍ර රාජය, වලාහක අශ්ව රාජය, පෞෂථභස්තිරාජය, වාසුකි නාගරාජය, හංසරාජය, වෘෂභ රාජය, ඓරාවණහස්ති රාජය, ස්වර්ණමකරය, චතුර්මුඛ ස්වර්ණ නෞකාය, සවත් සකධෙනුය, කිම පුරුෂය, කින්නරීය, කුරවිකය, මයුර රාජය, සුංව රාජය, චක්‍රවාක රාජය, ජිවඤ්ජිවක රාජය, ෂඩ් විධ දිව්‍ය ලොකය, ෂොඩශවිධ බ්‍රහ්ම ලොකය යන මෙතෙක් මංගල ලක්ෂණයෝ පැනෙත්. මෙසෙයින් බුදුන් දෙපත්ලෙහි දහස් දහස් දැව් ඇති නිම් නැබ සියෝ මඟුල් ලකුණු පිරිවර ලද දෙචක්‍ර ලක්ෂණයෝ " චක්‍ර " නම් වෙත්. ආයන පණහි යන තන්හි ආයත වු පාෂීණී නම් කවරයත්? පිරිහුන් දික්විළු මැ, සෙස්සන් අක්පතුල් දික් වෙයි විළුම් මුදුනෙහි සිහින් කකුල් වෙයි විළුම් සැසපීවාක් වැනි වෙයි. බුදුනට වූ කල එසේ නොවෙයි, බුදුන් පත්ලෙහි සතර භාගයෙන් දෙභාගයෙක් අක් පතුල් වෙයි තුන්වන භාගයෙහි ජංඝා ප්‍රතිෂඨිත වෙයි. සතර වන භාගයෙහි හිදි අගින් වටා තුබුවාක් වැනි රක්ත කම්බල ගෙණ්ඩුකයක්
නිදහසේ මන්ත්‍රය
Nidhahase Manthraya
ඇස් මහින්ද හිමි
Non-Fiction; Poetry
1938
1901 - 1938
0.8997
නිදහසේ මන්ත්‍රය. කෙස් ගහ පවා වෙන රටවල මිනිසු න්නේ උ ස් නිදහස පිණිස සටනට සැරැසෙ න්නේ හිස් මොළ තිබෙද්දීත් මේ වගනොතක න්නේ ඇස් ගෙඩි දෙකට හෙණ ගැහිල ද සිහළු න්නේ නොලැබී නියත නිදහස රට ජාතිය ට නොහොබී සැපැයි සැලැකුම කිසි සැපතක ට කැලැඹී එතත් මේ මුළු තුන්ලොව එක ට ළැඹී සිටුමු නිදහස් නම් රණ බිම ට සිරසට කිරුළ සතුරන්ගේ කඩු ප හර උරවට හරය වැගිරෙන උණු ලේ ද හර මරහට ඇසෙන සාපය වෙයි අම අ හර තරකොට සිත වු තරුණෙනි තෙපි මේ ව හර හැඬි දැඩි වෙසින් මරු මරහඬ තලන කොට ත් එනවෙඩි පහර පාමුල ගිනි නඟන විට ත් සි ටි අ ඩි නො සොල්වා සිටිනට සමත් වතො ත් උඹ දැ‍ඩි හදෑති විකුමැති පිරිමියෙකි කිය ත් නා සක බලය නැස්මට වැද සතුරු සෙ බේ මා ර ක පහර ලැබහෙන මළ සිරුර ඔ බේ ජාතික බලය පිළිබඳ සරදඹර ගැ බේ නෑ සැක පහන් තරුවක සිරි සරින් හෙ බේ මැරුණු කෙණෙහි උපදින මරණයක් ගැ න දරුණු දුකින් මිරිකෙන නිවටයන් මෙ න පිරුණු තෙදැති පරපුරෙකින් පැවැත එ න තුරුණු ඔබට යුතු නැති බව සිතනු මැ න නිදහසේ මන්ත්‍රීය බියවනු කුමට සැරැසෙවු තෙපි මරණය ට සිය රට නිසා යුද බිම් වැද පරලොව ට ගිය අප මුතුන් මිත්තන් හමුවෙයි එවි ට කිය තැකි යළිත් අප හා එක් වන ලෙස ට එක මරණෙකින් හැකි නම් මේ තරම් දෙය ක් දුක කිම? එයට එක වරකට සියක් වර ක් දැක තොප නිදන සැටි නොලැබ ම වහල් බව ක් නෑ තොපට එක්වනුවට තවත් දහ ක් එක ලේ බිඳක් එක මිනිහෙකුගෙන් වැටෙ න එක උල්පතක් නම් නිදහස් දිය උන න එක එක්කෙනා තම තම හදවතින් න එකණින් දමවු මුළු සිරිලක තෙමෙන මෙ න නොහැර දෙනුව ඉටු සිරි දෙව් දුවට ඉ ඩ සතර රදිගින් එන මොළ රුපු බලය මැ ඩ අයරලන්තෙ ඩි. වැලේරා කරපු වැ ඩ ඇ සැර බලවු සිහළුනි කොතරම් ද හැ ඩ විපතින් බියව ජාතික එඩි ගති සි න්දා හි ව ලු න් ලෙසින් මෙරමා දෙපතුල ව න්දා දෙවියන් සමග සැනහෙන දිය දද බ න්දා මළවුන් නමට නො කරවු සිහළුනි නි න්දා අවටින් තුඬු පොවන මාරක සතුර න්ට ඉඩ දෙන් නමුද රට ජාතිය වනස න්ට මළවුන් සමග නිදහස් සැප වළඳ න්ට නැගිටින් ඉතින් හොඳ නැහැ අලසව ඉ න්ට නිදහසේ මන්ත්‍රය ඇතහොත් අකණිටායෙහි මුත් සැපෙක් ඉ ත සිරිමත් නිදහසම මිස වෙන දෙයක් නැ ත මෙය සිත් රැගෙන වැඩ කොට ගිනි ත මැරුණත් මොක ද එහි නො මැරෙන නමක් ඇ ත සටන් නමැති යකිණිගෙ ගත සිත දෙක ම මසින් උණු ලෙයින් සතපා ලන තුරු ම නොවන්නෙ නම් අපහට නිදහස උරු ම කරනමු එය ද දහමක් ලෙස පර ම අයුත් තක් දුටොත් එය එම තැනම කො ටවු සිතත් බසත් කිරියත් එකිනෙකට ග ටවු මහත් පරපුරැති විකුමැති සිහළ පැ ටවු අදත් සිහළ ලේවල බල පපා න ටවු නිදහස් ගහේ ජාතික මල් පිපෙන තු රූ ඇද වත් කරමු පපුවේ උණු ලේ වතු රූ එ ද නොහැකි නම් නිවහල් මිනිහකු අයු රූ වැඳ ලක් මවට අද අවසන් හුස්ම හ රූ බලවු! පොළොන්නරු අනුරාපුර පෙදෙ ස සිතවු! පැවැති නිදහස මෙහි පෙර දව ස නඟවු! තව තවත් තර සර තරුණ ගො ස වරෙවු ! යම වු! නැඟිටි වු! නො පියවු! දෙ ඇ ස උපන් නෙත් මැරෙනෙත් තනිව ම යි ලො වේ එයින් පිටත්තර වෙන විදියෙකින් නො වේ අනුන් පිහිට තකමින් යුතුකම හමු වේ බියෙන් මුලු වදිනු අපහට තරම් නො වේ නිදහසේ මන්ත්‍රය දික් කළ කෙණෙහි සතුරන්ගේ ගෙල නොසි ඳ වක් නු පොරණ සිංහල අත් යුවළ අ ඳ ඔක් කෝට ම වඳින හැටි බල බලා ඉ ඳ ලක් මව අඬන හැටි උඹටත් පෙනෙනව ද උපන්නේ පුතෙක් වී උඹ ලක් මව ට කරන්නට නොවෙද සේවය ඇගෙ නම ට ඉතින් එ ගැන නො තකා කිසිවක් ට මැරෙන්නට හිතන උඹ පවිටෙකි නිව ට ඉපදුණ රටට අදහන ආගමට සෙ ට මොන මොන අන්දමින්මුත් මෙහෙයක් නො කො ට පැටවුණ බරක් මෙන් ලංකා පොළොව පි ට පසුවන එක හොඳ ද? සිංහල පුතකු හ ට බෑ කිය කියා නිවටව අහු මුලු නො වැ දී ජාතිය නිසා මාරක සටනකට වැ දී මාපිය සහෝදරයන් පණ පුදන වි දී පී තිය සිතින් නරඹමි පුහු මෙතින් මි දී ගිරි මත පැමිණි එකසර කෙසරිඳු සේ වී සිරිබර පවර ජාතික ආලෙහි ගෑ වී හරි පිරිමියකු මෙන් වැඩ නො කොළොත් පේ වී සිරි ලක් මවට උඹ ණය ගැතියෙක් වේ වී අපේ රට අපේ ජාතිය අපේ ග ම අපෙ අසල්වැසියා යන සියල්ල ම අපේ අතට අවනත කරගෙන වහ ම අපේ කමට සලකමු දිවි දෙමු මෙහෙ ම නිදහසේ මන්ත්‍රය හිස පිට වැටෙන හෙණ උසුලන්නට සැ දෙව වටපිට රැවුම් ගෙරවුම් ගැන කන් නො දෙව මරණට වුව ද සතුටින් යන්නට බැ ඳෙව එමවිට ලැබෙන නිදහස් සුවයෙහි රැ ඳෙව දනට අණට බලයට පා පහර දෙව ගුණට නැණට දහමට දිවි වුව ද දෙව සිතට බසට අනුව ම කිරියෙහි යෙ දෙව එවිට ලැබෙන නිදහස් සුවයෙහි රැ දෙව සල කවු! ගැමුණු, පැරැකුම් සිහළුන්ගේ සෙ ට මළ කුණු වලින් පෝර වු ලක් පොළොව පි ට පැළවුණු සඳුන් පැළයක් මෙන් වැඩෙන්න ට මැල වී ඉඳිනු යුතු නැහැ සිංහල උඹ ට ලක සමුදුරෙක ජාතික ආලය නැවෙ ක සැක නෑ බුහුටි තරුණය උඹ නියමුවෙ ක කිකලෙක නමුදු නිදහස් පරතෙර නොදැ ක අත රක නතර නො කරනු උඹේ යුතු කමෙ ක රටක් ජාතියක් සමයක් කරණ කො ට තුවක් කුවට කඩුවට ගල් මුල් වල ට ඉලක් කයක් වන්නට ඇත්නම් අප ට සැපක් තමයි නො නිවෙන නිවනින් මෙපි ට දෙදහස් තෙසිය සත් පනසක් වන තුරු ම නිදහස් රටක් ලෙස කළ සිරිලක රැකු ම දිය දෙස් සිහළ කිරුළෙහි බල සිහිකර ම තියු ගොස් නඟ වූ නැගිටි වූ නො නිදවූ මෙහෙ ම නිදහසේ මන්ත්‍රය හෙණ පිට හෙණත් කඩුපිට කඩු හෙතත් හෙ ම පණ නළ අපෙ අපගෙන් වෙන්වෙන තුරු ම වණ නො කරමු යි ජාතික ගතිගුණ පර ම දණ ඇන සිඹි මු ලක්මවගේ පාපියු ම කපන්නට බැරි ද වැවු ළිං පොළොව පු රා අනුන් ගේ වතුරු නළයට නො කරනු රා තමන්ගේ ම ඇස්වල උණු කඳුලු පෙ රා බොමින් ඉඳිමු ජාතික පණ නැහෙන තු රා දෙන්නට සුව සෙවණ බැරි නම් සිය හිස ට දන් ඩකි එ අත සිඳලවු සත් කඩක් කො ට අන් අය තැනූ සුදු පටකුඩ වල පිහි ට ගන්නට එපා ජාතික ගති ඇතොත් සෙ ට ඇතොත් රටට ආදරයක් සිතින් සි පා අතත් පයත් ඔලුවත් වෙන වෙන ම ක පා කතත් කමක් නැහැ කැත බිය ගතිය ප පා අයුත් තකට අත්දෙක ඔසවන්ට එ පා අපේ රටට පිළිමල් වන සතුරු මු ල අපේ අයම නම් බිඳිනමු උන්ගෙ බ ල අපේ මුතුන් මිත්තන් මළ සොහොන් ව ල පිපේ එවිට ජාතික අබිමාන ම ල පුවතර මුතුන් මිත්තන්ගේ සොහොන් ග බ මුව සිඹ හමන සිහිලැල් මඳ සුළඟ ලැ බ නව ජීවනය ලැබ ලැබ සුව විඳින ඔ බ තව නිදිමතේ ඇයි ගත සිත නො කර පො බ නිදහසේ මන්ත්‍රය රට සහ ජාති ආගම තුන කරණ කො ට සටනට යම වු යයි අඬගා කියන කො ට "මට බැහැ " කිවොත් සිහළකු නම් ඔහුගෙ ක ට පට වනු නිසිය ගිනියම් කළ ලොහොදි කැ ට මම් එක කෙනෙක නො සිතා කිසිවිටෙක නො පා " මාර ක බිමෙහි ඇටවුණු මරු කපොලු ක පා " ජාතික වැඩට සමයට දිවි කරමි කැ පා" සාතික වෙන්න තරුණය අත හිසේ හ පා ජාතික වැඩට මරුගුල් අටවමින් සි ට නායක නමට දඟලන නිවටයන් හ ට මේලක එකට අමු සොහොනක් කරන්න ට සාතික වෙන්න තරුණය අද පටන් කො ට එනමුත් වියරු පුහු වැඩ නො කරන්නන්ට ඉ ටවු පෙනුණොත් නියම යුතුකම අබිරුව මන ටවු පපුවත් අතත් එකවිට අසිපතට ග ටවු මැරුණත් කමක් නැහැ නැගිටි වූ සිහළ පැ ටවු ගන්දී, නේරු, පාතෙල් ඈ වීර ව රෝ ඉන්දී නිදහසට දිව රෑ කරති අ රෝ කන්දී උන් බසට සිංහල සොහෝ වු රෝ දැන්දී පේ. තිබෙන ජාතික වැඩට ව රෝ ඇතියම්බලය පමණින් තම තමන් හ ට යුතුකම් ඉටු කරනු මිස සමයට රට ට පැරැදුම් දිනුම් වැනැසුම් සැනැසුම් වල ට සැලැකුම් නො කොට එවු කවුරුත් ඉදිරිය ට නිදහසේ මන්ත්‍රය ජාතික ගීය. දින දින දිනෙ දිනෙ සිරිලක ජාතික ආලේ // ජාතික ආලය ජාතික ආලේ // දින දින දිනෙ දිනෙ සිරිලක ජාතික ආලේ // ජාතික රුධිරය යුද්ධ බිමේහි // ලූ අප නරවිරු ලාමුමෙනෙහි // පාමූ දැන් අපි එක් වී රොක් වී ජාතික ආලේ // ජාතික ආ- // දින දින දිනෙ දිනෙ - ජාතික නිදහස සුද්ධ බිමේහී// පෝරට ඇති දෙය ලේය ඇඟේ හී // මේවා සීකොට පාමූ දැන් අපි ජාතික ආලේ // ජාතික ආ− // දින දින දිනෙ දිනෙ - //
පැරණි ගම
Parani Gama
ගල්පාත ඛේමානන්ද හිමි
Non-Fiction; History
1944
1944
0.9846
පැරැණිගම. පළමු අදියර. ගම්කාරයා. ගම යන වචනයෙහි ඇති සාමාන්‍ය අදහස විස්තර කිරීමට හැඳින් වීම් ලිවීම නිෂ්ඵල වැඩකි. නමුත් අපේ සාහිත්‍යයට හා ඉතිහාසයට ද අයත් ලිපි ලෙඛන වල මේ වචනය යොදා තිබෙන හැටියෙන් දැනට මේහි ප්‍රචාරිත අර්ථයට වඩා පලල් වූ අදහසක් එහි ගැබ්ව පවත්නා බව පෙනී යයි. " ගාමා වා අරඤ්ඤ වා " යන පාළි වචනය අටුවාකරණ බුද්ධඝොෂ පාදයෝ ' ඉඳිකඩ දෙකක් ඇති අනුරාධපුරය වැනි ගමක ඇතුළු ඉඳි කඩෙහි සිට මධ්‍යම ප්‍රමාණ පුරුෂයකු ගලක් නැගූ කල්හි ගල වැටෙන පමණ දුර ගම් ඉම වේ ' යයි කියමින් ග්‍රාම සීමාව නිශ්චය කළහ. බුද්ධ ඝොෂපාදයන් ලංකාවට වැඩම වූ කාලයෙහි අනුරාධපුරය අංග සම්පූර්ණ රාජධානියක් ව පැවති බව දන්නා කරුණකි. එහෙත් යට කී වාක්‍යයෙහි අනුරාධපුරය වැනි ගමක යයි කියා තිබීමෙන් බෞද්ධ සාහිත්‍යයෙහි ඇතැම් විට ගම යන වචනය නියම් ගම් රාජධානිවලට පවා විශෙෂයක් නො සලකා ව්‍යවහාර කොට තිබෙන බව පැහැදිලි වෙයි. බුද්ධ ධර්මය පිළිබඳ සකලසාරය ම් හකුළුවා බුද්ධඝොෂ ස්ථවිර පාදයන්ම ලියා ඇති විශුද්ධි මාර්ගය නම් ධර්ම ග්‍රන්ථයෙහි එක් තැනෙක තවද මෙසේ ත් දක්වා ඇත. ' අගුවට වැසි දිය වැටෙන තැනින් ඇතුළු පෙදෙස ගෙය ය. ගෘහිණිය විසින් බඳුන් සෝදා ඉවත ලන වතුර වැටෙන ප්‍රමාණ ප්‍රදේශය ගෘහය පිළිබඳ උපචාරය ය. මේ වැනි ගෙවල් ගොමුව ගමය. එබඳු වූ ගමෙහි අවසාන ගෙයි සීමාවේ සිට මධ්‍යම් වයසේ සිටි අයකු විසින් ගලක් හෙලා ලන පමණ දුර ගමට උපචාරය ය. මේ ගම් සීමාවට ' ගම්වල් ' යයි ව්‍යවහාර විය. පැරැණි රජුන් විසින් ලියා කොටවන ලද සෙල්ලිපි හා තුඩපත් ආදි යෙහි මෙන්ම සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයෙහි පවා පෙනෙන ස භොග ග්‍රාම ' බඩවැටිගම ’ ආදී වචනවලට අනුව සලකන විට මෙය ඉඩම් කැබැල්ලක් හෝ කැබැලි කීපයක් උදෙසා ද භාවිත වූ බවට සැකයෙක් නැත. වර්තමාන සිංහලයාගේ කිළුටු භාෂාවට ද පවිටු සමාජ සිරිත් විරිත් වලට ද විශේෂයෙන්ම කැලැල්ව ගිය ආගම භක්තියට ද කොයි ලෙස කින් හෝ සම්මිශ්‍රණය වීමෙන් තුමුත් කෙලෙසෙතැයි යන බියෙන් මෙන් වල් වැදුනු අවුරුදු දහස් දෙදහස් ගණන් පැරැණි ශිලාලේඛන මහත් රාශියක් විශේෂයෙන්ම උතුරුමැද පළාතේ ද වයඹ පළාතේ හා හම්බන් තොට දිස්ත්‍රික්කයේ ද පොළොව මතු පිටට මෙන්ම ඇතුළට ද වී සැඟවී සිටින බව අපි දනිමු. දැනට දැන තිබෙන, සිංහලයාගේ යට ගිය යසස්ස පිළිබිඹු කරවන මේ ලිපි ලෙඛන සියල්ලම දෙවන පෑතිස් රජුගෙන් පසු කාලයෙහි ලියන ලද ඒවා වෙති. එම ලිපිවල ' ගමිණි, සිරිසඟබො, අබහට යන විරුද වචන ඒ ඒ රජුන්ගේ නම් වලට මුලින් දක්නට තිබේ. මෙහි ගාමණී යන පාලි වචනයට සමාන වූ ගමිණි යන විරුද වචනය පුරා විද්‍යාඥයන්ගේ විශෙෂ කල්පනාවට භාජන වූවකි. එහි අදහස ' ගමේ නායකයා ' යන්න ය. ධර්මාශෝක රජු විසින් අනුදැන් වූ දෙවෙනි පෑතිස් තුමා ලක්දිව පළමු වරට හිස පැන් වත්කිරීමෙන් අභිෂේකය ලැබූ රජ බව ද ඊට පෙර සිටි නරපතීන් අභිෂෙකය ලැබූ රජුන් මෙන් නොව 'ගමිණි ' නාමයෙන් හැඳින් වූ බවද ඔවුන්ගේ හැඟීමක්ව පවතී. ගමක් පිහිටු වීමට අදහස් කරන්නන් විසින් පළමු කොටම සිතා බලන කරුණ වතුර ලබා ගැණීමේ පහසු කම ය. ගම්වැසියා, කුඬියා රොගොපද්‍රවාදී දහසක් කරදර වලට භාජන වෙමි සහ නුත්, අප රට වියලි කලාපයෙහි අදත් ජීවත් වන ගම්දස්සා බොහෝ දෙනාගේ ගම්මානවල් පිහිටා ඇත්තේ වැව් අසබඩ ය. අධිපතීන්ගේ තාඩන පීඩන වලින් බේරීමට පළා ගොස් නතර වන පවුලක් දෙකක් නිසා කල්යාමේ දී ගම් මානවල් පැන නැඟෙති. එබඳු ගම් දුගීම් වූ කඳු මත්තෙහි පිහිටුවා ගණිති. එහෙත් වතුර ලබා ගැණීමට යහපත් ඇළක් හෝ දොළක් ළඟ නොමැති නම් නිතැතින්ම එහි නිවාසය ඔවුන්ට අරුචි වෙයි. ගමක් එලෙස පැන නැඟී බවට ගණන් ගත යුතු ඉතාම වැදගත් සාක්කිය නම් එගම වැස්සන් එකම් පෙළපතකට අයත් වූවන් වීමය. මෑතක් වන තුරු ම එසේ එකම පෙළපතකින් පැවැතියන් විසූ ගම් කීපයක් අපි දු දන්නෙමු. නමුත් ක්‍රමානුකූලව ගමක් බැඳීමෙන් ගම ඇති වී නම් එහි එකම පෙළපතක වූවන් වෙතොත් ඒ කලාතුරකිනි. අංග සම්පූර්ණ ගමක එකල්හි සමාජයෙහි නොයෙක් තත්වය දරණ ගම්මුන් සිටිය යුතුය. මිහින්තලා ශිලා ලේඛනයෙහි හා තවත් බොහෝ ලිපිවලද ගමක සිටින්නවුන් ගැණ සඳහන් කරණ විට ගම්වැස්සාය, කුඩියා ය, ගම්දස් සාය යන වචන තුණක් ව්‍යවහාර කොට ඇත. මෙයින් ගම්වැසිකමට බල වත් සැලකිල්ලක් අදත් අප අතර දක්නා ලැබේ. අපේ රටේ සර්වජන ඡන්දය නිසි සේ ක්‍රියාවේ යොදා ගැණීමට නොහැකිව පවත්නා එක් කරු ණක් නම් ගමේ කමට තැන නොතැන නොසලකා පමණ ඉක්මවා දක්වන සැලකිල්ලයි. සෝවාන් වීමට ඔන්න මෙන්නැයි ළංව සිටින අයට ඇතිවන කෙලෙසිලි දෙකක් ධර්ම ග්‍රන්ථ වල දක්වති. ඉනුදු එකක් නම් ජනපද විතර්කය යයි අන්‍ය නාමයකින් කියැවෙන ගමේ කමට සැල කිල්ලය. අතිමාත්‍ර වූ හැමෙකක්ම් වරද වන්නා සේ මිස ගමේ කමට සැලකීම හැම තැනම වරද යයි ලෞකික වූ අපි කෙසේ කියමුද? ආණ්ඩුව සන්තක ඉඩම් බදුහදු දීම් ආදියෙහි ද ගම්මුළාදෑනිකම් දීම් ආදියෙහි ද ආණ්ඩුව පවා අදත් පුරුද්දක් හැටියට ම් ගමේ කමට වැඩි සැලකිලි දක් වන බව කිව යුතුයි. ගම්වැසියකු නො වීම නින්දාවක් ලෙස ද වීම නද පතුරුවා කියා ගත යුතු ගෞරවයක් ලෙස ද අදත් සැලකෙන්නේය. කෝ දෙලෙන් දිලෙන නෙත් අයා පහරට පහර දෙන ගැටළු ගැටවරයන් දෙදෙනෙකු ගෙන් එකෙක් කලහයේ මද අස්වැසිල්ලක් ලබා උදාරමට දික්වෙන තර්ජනිය විදහා දනුව, මීම ගමේ එකෙකැයි හඬ නඟන්නේය. මේ උදාරම් වාක්‍යයම අනික් පැත්තට පෙරළූ කළ ඉන් ගමේ නො වීම නින්දාවක් බව ද කියැවෙයි. සෑම දෙයක මෙන්ම මනුෂ්‍යයාගේ සිතුම් පැතුම් පිළිබඳව ද බලවත් විපර්යාසයක් ඇති වූ මේ විසිවෙනි ශත වර්ෂයෙහි ගමේ කමෙන් ඇතිවන ප්‍රශංසාව මහජනයා මෙයට වඩා ඇතැම් විට අඩුවට සිතන්ට පුළුවන. පෙර කී තුන් කොටසට අයත් අයගෙන් ගම් වැසියෝ වනාහි ගම් බැඳීමට හෝ ගම පිහිටුවීමට මුල් වූවෝ වෙති. නැතහොත් ගම් බැඳීමට මුල් වූ අයගේ පරම්පරාවෙන් පැවත එන්නෝ වෙති. දෙවෙනි කී කුඩියා ගමට හෝ ගමේ කමට අපිතියක් ඇත්තෙක් නොවේ. සෙල්ලිපි බොහොමයකම කුඩීන් වරින් වර මාරුවෙමින් යන අස්ථිර වාසයක් ඇත්තවුන් බවට සාක්ෂි තිබේ. දැනුදු ස්ථිර නැති වාස යක් ගැණ කෙනෙකු කථා කරන්නේ ' පැලේ ඉන්නා වගෙයි ' කියා ය. පැල්කාරයා දලුපත්කාරයා කියන්නේත් කුඬියාට මය. මොවුන්ට ගම් වැසියන් සම්ග නෑ සබඳකම් නො වෙතත් ගම් වැසියෝ මොවුන් සෑම් වැපිරීම් ආදී යම් යම් වැඩ නිසා පමණුවා ගණිති. ගම්දස්සා වනාහි කුඩි යාට වඩා තත්වයෙන් පහත් වූවෙකි. ඔවුන් පෝෂණය කිරීම ගම්වැස් සන්ට අයත් වැඩක් විය. ගම්වැස්සාගේ බැලමෙහෙවර කිරීමෙන් ගම් දස්සෝ කල් කළහ. ගමයාගේ ගම් පංගුවෙන් අය භාගයක් ගම්දස්සාගේ ජීවනයට ඔව්හු වෙන් කළෝය. මධ්‍ය කාලීන පුරාතනයෙහි මෙකී අන්‍යොන්‍ය යුතු කම් කොතරම් හොඳ අදහසින් පැවැත්තා ද කියතොත් එකිනෙකා අතර උස් පහත් ය යන හැඟීම්වලට වඩා යුතුකම් ඉෂ්ට කිරීමේ හැඟීම් ම වැඩියක් බල පැවැත් වු බව කිය යුතුය. අද දක්නට ලැබෙන බොහෝ ගම් පුරාණයෙහි ඊට වඩා විශාලව පැවැති බව නොයෙක් විට දැනගන්නට ලැබේ. මහාවංශ දිපවංශාදි ( 4 ) හෙතුව ඓතිහාසික ග්‍රන්ථවල අසවල් සිද්ධ ස්ථානය අසවල් ගමේ පිහිටා ඇතැයි කියා තිබෙන නමුත් අදට අනුව ඇතැම් විට එම ගම ලද්දා රට ලද්දා සිද්ධ ස්ථානය වෙනත් ගමක පිහිටා තිබෙන බව හා පෙනෙන්නට තිබේ. මෙය මෙසේ වීමට නුවර ලද්දා කලින් කල ග්‍රාම සීමා වෙනස්ව යාමයි. දැනට තිබෙන බොහෝ ගම් පුරාණයේ පැවති ගම් වලින් කැඩී ගිය කැබලි බව නම් අනුවමත් දැනගන්නට පුලුවන. අද අප වංගෙඩියත් සමග මතක් කර ගන්නා ගමරාළ පුරාණයෙහි ගමක් පාලනය කළ පාලක නිලධාරියෙකි. ඔහුට ගම් ලද්දා හෝ ගමලත් යයි ද ඇතැම්හු ගම්ම හේ යයි ද ව්‍යවහාර කළහ. ගම්මැහේට සහ ගම්මහගේට ද එකල ගමේ උසස් තත්වය ලැබී තිබින. ගමරාළ ගමේ අය ලබන්නෙකු මෙන් ද පාලක නිල ධාරියෙකු මෙන් ද පෙනී සිටියේ ය. නමුත් පාලනය අතින් මෙසේ ගම රාළට හිමි වූ බලය නගරාසන්න ප්‍රදේශවල නිතැතින් ම හීන වී ගියේ ය. නගර හා තදාසන්න ප්‍රදේශවල ගමරාළගේ බලය යට කොට ගෙණ නානා විධ මණ්ඩල පැන නැඟීම නිසා මෙය මෙසේ වූ බව සිතීය යුතුය. ගම්මුම කුඩා වීමේ එක් හේතුවක් වූයේ වරින් වර ගම් පීරා පැතිර යන නානා විධ රොගය. මෙ බඳු රොග වලින් ගම්බද සිය ගණන් එකෑවර මැරී වැටුනු විට ගෙ වැසියන් අඩුව ගොස් ඇතැම් ගම් ගෙවල් කීපයකට පමණක් සීමිත වන්නට හැකිය. තවද එක ගම ගමරාළලා දෙතුන් දෙනෙකුගේ යටතට පැමිණි විට ද කල් යාමේදී කැබලි වී කුඩා වෙයි. දිශාපති හට රට ලද්දා යයි ද රජුට නුවර ලද්දා යයිද පැවැසින. දැනුදු පරන්නෝ දිශා පතින් හට ලියන ලිපියක පිට නම් ' රට ලැබී කරවන ' අසවලාට යයි ලියති. රට පාලනය පිළිබඳව මෙන්ම ආදායම් පාලනය පිළිබඳව ද බලවත් වග කීමක් ඔවුන් අත රඳා තිබුනේය. එකොළොස් වැනි සියවසේදී ලියූ සෙල්ලිපිවල ආරාම් පාලනය ගැණ තිබෙන නීති රීති පරීක්ෂා කරණ විට එකල රාෂ්ට්‍ර පාලනය කළ අයුරු ගැණ ද තරමක වැටහීමක් ඇති කර ගන්ට හැකිය. ස්ථානයක දිනපතා සටහන් මාස්පතා සටහන් වාර්ෂික සටහන් තිබිය යුතු යයි කියා තිබෙන විට ලිපි විද්‍යාව අද මෙන් දියුණු නො උවද ආණ්ඩුව පිළිබඳ සටහන් කොතරම් හොඳින් තිබෙන්නට ඇත් දැයි වැටහෙයි. පැරැණි රටලද්දා ගැමියන්ගෙන් බලාත්කාරයෙන් වැව් කැපීම් ආදී මෙහෙවර ගන්නා යම් දූතයෙකැයි යන හැඟීමක් ඇතැමුන් තුළ ඇත. පොදුවේ කියන මෙම අයුක්ති සහගත කථාවෙහි ඇති අඥත්වය පහත සඳහන් මිහින්තලා සෙල්ලිපි පාඨයෙන් පෙනේ. ' කුඩින් කළ වරජක් ඇත. ගම් සිරිත් ද කිරා කිරූ දමිනැ ඇකැ අවටැ සොළොස් රියන් කබුල් බැගින් ගෙන වැව් මෙහෙ කැරැ විය යුතු. කලිනුදු සඳහන් කළ අයුරු කුඬින් ගම්දස්සනට වඩා සම්තමින් උසස් වූවා පමණෙකි. දහවෙනි සිය වසේ දී පමණ ලියූ ඉරිපින්නීයෑව සන්නයෙහි පෙණෙන පරිදි කුඩීන් අතර සිංහලයන් මෙන් ම දෙමලුන් ද සිටින්ට ඇත. දැනට දක්නා ලැබෙන වැව් දාගැබ් බොහොමයක් බලාත්කාරයෙන් රට වැස්සා ගෙන් වැඩ ගැණීමෙන් කරණ ලදහයි යන මතයද ඉහත කී පාඨයෙන් තරමක් දුරට දුර්වල වී යේ. ඇතැම් විහාරාරාම චෛත්‍යාදිය කරවීමේ දී කිසි දු මෙහෙයක් නොමිලයේ නොගත් බව ධර්ම ග්‍රන්ථයන්හි දු පෙනෙන හෙයින් පොදුවේ කියන මේ දොෂය ඒ වූ පරිදි ම භාරගැණීම උගහටය. අපේ ඉතිහාසයේ මධ්‍යම් කාලයේ දී ගම් පාලනය කිරීමට මණ්ඩල සතක් පැවති බව ඉතිහාසඥයෝ පිළිගණිති. මේ පිළිබඳ නියම හැඟීමක් ඇතිකර ගැණීමට මහාවංශාදි ඓතිහාසික පොත් වලින් නො හැකිය. මේ තාක් අනාවරණය වී තිබෙන ශිලා ලේඛන වලින් ද ඉතාම වැඩි හරියක් විහාරාරාම පිළිබඳ වත් සිරිත් හා පුද පූජා ද පැවැත් විය යුතු ආකාරය පැහැදිලි වන ව්‍යවස්ථා කාරිය කරන්නෝ බැවින් මෙබඳු කරුණු වලට අදාළ වන ලිපි ඇත්තේ ඉතා ම ස්වල්පයකි. සිටිහාමි සහ යාපාහාමි මෙබඳු පාලන මණ්ඩල දෙකක ප්‍රධානීන් බව වැටහේ. රජුට අයත් ආදා යම් එකතු කරණ නිලධාරි තැන සිටිහාමි නමැයි ද කුමාරයන්ගේ අය භාගය එකතු කරන තැනැත්තා යාපාහාමි නමැයි ද යන මතයක් පව තියි.යාපා යන වචනය අයපා යන්නට සසඳා ආදායම්පාලක යන අර්ථය ගෙණ දෙන්නකැයි යන මතය ඇතැම්මු ප්‍රකාශ කෙරෙති.සිටිහාමි යාපාහාමි යන දෙදෙනාම සුලු සුලු ප්‍රදේශ ආණ්ඩු කෙරෙමින් විසූ අධි පතීන් බවට කිසි දු සැකයක් නැත. විතාරන්නා, ලියන්නා, මනන්නා, පතිරන්නැහේ හා ගම්රාළ ද මේ පාලක මණ්ඩලවල වැදගත් නිලතල දැරූ අය වෙති. මෙයින් ලියන්නා සතු කාර්‍යය කුමක් වී දැයි වටහා ගැණීම් පහසුය. ඉර අවරට ගිය ද මදක් වේලා නොනැසී තිබෙන ආලොකය මේන් මේ නිලතල වල නම් ගම් අදත් මිනිසුන්ගේ සඥා නාම ව්‍යාජයෙන් තවම අප අතර පවත්නාහ. මනන්නා සතු වූ කාර්යය මොන යම් වූ හෝ ප්‍රමාණ කිරීමක් බව ද වැටහෙයි. සෙසු නිලතල හෝ එම නිල්වලට අයත් වගකීම් ගැණ හෝ යමක් කීමට තබා සිතීමට ත් නො හැකි තරම් ඒ පිළි බඳ හැඟීම් අප කෙරෙන් ඈත්ව පවත්නේය. මේ සියල්ලෝම කාරිය කරන්නෝ වූහ. කාරිය කරණගේ නම් වූ ගේ නාමයක් දැනුදු ඇත් තේය. ඉහත කී අයට වෙන් වෙන්ව පැවති කාරිය කෙබඳු දැයි නො දනී තත් ඒ සියල්ල ම රාජකාරිය යන ගෞරවාස්ප ද වචනයෙන් හැඳින් විය යුතු නම් බව කිය හැකිය. යහපත් පාලනය පිණිස ගම් දසය බැගින් පිඩු කොට පාලනය කළ යුතු බව මනු හා විෂ්ණු විසින් නියම කර තිබේ. එමෙන්ම මහජනයාගේ පොදු නිදහසට ගරු කරණ සෑම නරපතියකු ම පාහේ මණ්ඩල මගින් රට
පන්සිය පනස් ජාතක පොත
Pansiya Panas Jathaka Potha
Unknown
Fiction; Religious
1881
1303 - 1333
0.9987
බුද්ධ වංසය හෙවත් බුදුන්ගේ ජීවිත කථාව. නමෝතස්ස භගවතො අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස. වන්දිත්වා සිරසා සම්මා සම්බුද්ධං පරමාදරා බුද්ධවංසං පවක බාමි ගහෙත්වාට්ඨ කථානයං. අසරණ සරණ වූ සරණාගත වජ්‍රපඤජර වූ කරුණා නිධාන වූ තුන් ලොවට නායක වූ සම්‍යක් සම්බුද්ධ සර්වඥ රාජෝත්තමයානන් වහන්සේට උත්තමාදර ඇතියෙන් භකති ප්‍රෙමාති භාරාවනතො ත්ත මාර්ගයෙන් භය ලොභ කුලාචා රාදීන් වීනා සකසා වැඳ, අර්ථ කථා නය ගෙන බුද්ධවංසය හෙවත් බුදුන් ගේ ජීවිත කථාව සිංහළ භාෂාවෙන් රචනා කරන්නෙමි - හෙමනාව ඇසිය යුතු. පූර්වයෙහි වූ ඒ ඒ කාරණයන් පිළිබඳ වූ අපන්නක ජාතකය ආදී වූ යම් ජා තකධර්ම කෙනෙක් ඇද්ද? ඒ ජාතක ධර්මයෝ සියල්ල දත්තා වූ සර්වඥයන් වහන් සේ විසින් දෙශනා කරණ ලද්දාහුය, යම් හෙයකින් සත්වයන් සංසාර සාගර යෙන් එතර කිරීම් අර්ථ කොට ඇත්තා වූ තුන් ලොවට නායක වූ සර්වඥයන් වහන්සේ අනන්ත වූ යම් බොධි සම්භාරයක් පරිපාචනයකළේද, ඒ සියල්ල එකතු කොට සංගායනාවට නගන්නා වූ සංගායනාකතෲන් විසින් යම් ධර්‍ම යක් සංගායන කරණ ලද්දේද ඒ ධර්ම ජාතක ධර්ම නම් වේ කීහ ජාතක අටුවාවෙහි තංතං කාරණ මාගම්ම දෙසිතා නිජුතිමතා අපන්නකා දීනිපුරා ජාතකානි මහෙසිනා. යානියෙ සුචිරං සත්ථා ලොක නිත්ථර නත්ථි කො අනන්තෙ බොධි සම්භාරෙ පරිපාචෙසි නායකො. තානි සබ්බානි එකජ්ඣං ආරොපෙත්තෙයෙහි සංගහං ජාතකං නාම සංගීතං ධම්මසංගාහ කෙහියං. සර්ව ලොකෙක නායක වූ කකුසඳ, කෝනාගම, කාශ්‍යප, ගෞතම,මෛ ත්‍රි යන බුද්ධ දිවාකරයන් පස් දෙනෙකුන් වහන්සේගෙන් ප්‍රතිමණ්ඩිත හෙයින් භ ද්‍ර කල්පයයි ලද නම් ඇති මේ කල්පයට සාරාසංඛ්‍යක ලක්ෂයකින් මත්තෙ හි සාරමණ්ඩ නම් කල්පයෙක් වූයේය- ඒ කල්පයෙහි සතරවන අතුරුකප ස විඤ්ඤානක අවිඤ්ඤානක සියලු රත්නාදියට උත්පත්ති ස්ථාන් වූ ගඟා ගිරි තටා කරණ්‍යාදියෙන් සමලංකෘත වූ ජඹුද්වීපයෙහි දෙවියන්ගේ ආලකමන් දානම් රාජධානිය සේ සදාරම්‍ය වූ ක්ෂනික මරණ නැති හෙයින් අමර යයි කිය නලද දෙවියන් වැනි නරනාරී සමූහයාගෙන් සමා කීර්ණ හෙයින් අමරවති නුවර යයි ලද නම් ඇති එක්තරා නුවරෙක් වූයේය, එහි සුමේධ නම් බ්‍රාහ්ම ණොත්තම කෙනෙක් වාසය කෙරෙයි ඔහු වනාහි සත් ත්වන කුල පරම්පරාව දක් වා කුල පිළිබඳ තෙපුලෙන් නොදැමිය හැකි වූ මාතෘ පිතෘ කුලද්වයෙන් පිරිසි ඳු වූ දුටුවන් සිත ප්‍රිය උපදවන්නා වූ අනභයා පරයන රූප ශෝභාවෙන් යුක් න වූ කෘෂි වනිජ්ජාදී වූ අන්කීසි ක්‍රියාවකට ව්‍යාව්‍රත නොවී බ්‍රාහ්මණයන් විසි න් උගතමනා ඉජුර් යජුර් සාමයන න්ත්‍රිවෙදයද අටවන වේදය හා චාතුර්වෙදය ද කල්පය ව්‍යාකරණය ජෝති ශාස්ත්‍රය ආදී සංඩාගය හා අනිකුදු ලොකයෙහි පැ වති යම් යම් ශාස්ත්‍රයක් ඇද්ද ඒ සියල්ලෙහිම කෙලපැමිනියාවූ බ්‍රාහ්මණෝ ත්තම කෙනෙක් වන්නේය ඔහුගේ දෙමවුපිය දෙදෙන ඔහුල දරු කාලයෙහි ම කාල ක්‍රියා කළාහුය ඔහුගේ වස්තු රක්ෂා කිරීමෙහි නියුක්ත රාසි වඩ්ඩික න ම් අමාත්‍ය තෙම අය පුස්තකය ගෙන රන් රිදී මුතු මැණික් ආදියෙන් පිරු ණ වූ වස්තු ගබඩාවල දොර හරවා සාමීන්වහන්ස මේ ධන රාශියෙන් මෙප මනෙක් නුඹ වහන්සේගේ මවුසන්තක ධනය, මෙපමනෙක් පියසන්තක ධනය, මෙපමනෙක් නුඹ වහන්සේගේ මුතුන් මී මුතුන් සන්තක ධනය, නූ ඹ වහන්සේගේ සත්මුතු පරම්පරාවක පටන් පැවත එන්නා වූ මේ ධන රාශිය ප්‍රතිජග්ගනය කල මැනවැයි කීහ. එකල්හි සුමෙධ පණ්ඩිත තෙම මෙසේ සිතුසේක. මාගේ මාතෘ පිතෘ අදීහු මේ ධනරැස්කොට තබා පරලොව යන්නාහු එකමකහවනුවක් පමනවත් කැටුව නොගෙනම ගියාහුය, මා වි සින් වනාහි මේ ධනසම්පත් දන්දීම් වශයෙන් කැටුවම ගෙනයන්ට වටනේ යයි සිතා රජහට එපවත් දත්වා ධන ධාන්‍යයෙන් ප්‍රයෝජන කෙනෙක් සු මෙධ බ්‍රාහ්මණයන්ගේ ගේ දොරට එන්නේ යයි සියළු නුවර බෙර හසුරුවා යා චකයන් සිත්ලෙස සත් දවසක් රුවන් පිරූ ගබඩාවල හැරදොර නොවසා දන් දුන් සේක. ඉක්බිත්තෙන් මාගේ ස්වාමි දරු වූ ඒ සුමෙධ බොධිසත්වයො දිව්‍ය විමානයක් සෙයින් උතුම් වූ මතුමගල් තලයෙහි ර භොගතවපලක් බැඳ වැ ඩහිඳ මෙසේ සිතු සේක - කෙසේ ද යත් - එඹා සුමෙට පණ්ඩිතයෙනි නැවත නැවත භවයෙහි ප්‍රතිසන්ධි ග්‍රහනය කිරිම නම් මහත් දුක්වන්නේය, එසේම උපන් උපන් ස්ථානයෙහි ශරීරයාගේ විනාශ වීම දුක් වන්නේය, මමද ජාතිය ස්වභාව කොට ඇත්තෙමි ජරාව ස්වභාව කොට ඇත්තෙමි ව්‍යාධිය ස්වභා ව කොට ඇත්තෙමි මරණය ස්වභාව කොට ඇත්තෙමි, මෙසේ ජාති ප්රා ව්‍යාධි මරණ ඇති සසරෙහි දුක් විඳිනා මා විසින් ජාති නැත්තා වූ ජරා නැ ත්තා වූ ව්‍යාධී නැත්තා වූ මරණ නැත්තාවූ ඒකාන්ත සැප ඇති රාගාදීන් නැවීමක් නැති හෙයින් සිසිල් වූ අමෘත හා නිර්වානය සොයන්ට වටනේය, භවයෙන් මිදීම ඇති එක් නිර්වාන මාර්ගයකුදු ඒකාන්තයෙන් ඇති විය යුතුය යි සිතූ සේක. එයින් මත්තෙහිද සිතන සේක් යම්සේ මේ ලොකයෙහිකා යචිත්ත පීඩා කරණ්ණා වූ දුක්ඛය නසන සැප නම් දෙයක් ඇත්තේද එප රිද්දෙන්ම භවය ඇති කල්හි ඒ භවය විනාසයට සුදුසු වූ විභවයකුත් ඇතිවි ය යුතුයි, යම්සේ මේ ලොකයෙහි නොඉවසිය හැකි ඌෂෂ්ණයක් ඇති කල්හි ඒ නැසිය යුතු ජල පවන් ආදි සිහිලස දෙයකුත් ඇත්තේය, එපරිද්දෙන්ම රාගාදී කෙලශානි සංහිඳුවන නිර්වානයකුත් ඇතිවිය යුතුය, යම්සේ ලොක යෙහි පවිටු වූ ලාමක වූ පාප ධර්මයක් ඇති කල්හි ඒ නැසිය යුතු වූ කල්‍යාන වූ අනවද්‍ය වූ කුශලධබයකුදු ඇතිවිය යුතුය. එපරිද්දෙන්ම ඒ ඒ තන්හි උපද වන පවිටු වූ ජාතිය ඇති කල්හි ඒ ප්‍රාති යන සන්නා වූ නිර්වානයකුත් ඇතිනේ මයයි නිවන් ඇති බැව් නිශ්චය කොට සිතූසේක. එයින් කීහ. යථා පිදු කෙම ටිපජ්ජන්නෙ සුඛන්තාමපි විජ්ජති එවං භවේ විජ්ජමානෙ විභවොපි ඉච්ජිතබ්බකො. තවද බුදුන් පසේ බුදුන් හැර සෙස්සන් විසින් නොසවිය හැකි නිර්වානය ඇති බැව් මෙසේ අනෙකො පමාවෙන් විනිශ්චය කොට සොයා තබා කාම යෙන් නික්ම ගොස් ඒ නිර්වානය සෙවිය යුතු බවට නොයෙක් උපමා නැව තත් සිතූ සේක හේ කෙසේද යත්. ඒවා සුමෙධ පණ්ඩිතයෙනි යම්සේ පුරුෂයෙක් මහත් අසු චීවලෙන්හි භූ ලි කිළුටු වූ ගාත්‍රා ඇතිව සිටී නම් ඒ පුරුෂයා පස් පියුමෙන් ගැවසී ගත් සි හිල් පැනින් පිරී තිබෙන විලක් දැක ඒ විලට බස්නට මග නොසොයා නම් ශරීරයෙහි තැවරී තිබෙන අසූචි මල යොදා සුද්ධ වෙමි සිතා විලට බස්නට උ ත්සාහ නොකෙරෙත් නම් ඒ අඥාන පුරුෂයාගේ දොෂයෙක් මිස විලෙහි දො ෂයක් නොවන්නේය, එසේම කෙලෙස් නැමති මල පිරිසිඳු කිරීමට ස මර්ථ වූ නිවන් නැමති විලට බැස කෙලෙස් මල පිරිසිදු කිරීමට උත්සහ නො කරේ නම් එඹා සුමේධ පණ්ඩිතයෙනි තොපගේම දෝෂය මිස නිර්වාන නමැති විලෙහි දොෂයක් නොවන්නේය, යම්සේ සොරුන් විසින් පිරිවරණ ලද පුරුෂ යෙක් ගැලවි යන්නට සුදුසු මාර්ගයක් ඇතුව තිබියදී ඉදින් ඒ මග නොයේ නම් මාර්ගයෙහි දොෂයෙක් නොවෙයි, ඒ පුරුෂයාගේම දොෂයෙක් වන්නේ ය, එපරිද්දෙන්ම කෙලෙස් නැමති සොරුන් විසින් පිරිවරණ හෙවත් වට කොට සිසාරා ගන්නා ලද පුරුෂයෙක් ඇත්නම් ඒ පුරුෂයා කෙලෙස් සතු රන්ගෙන් විනිර්මුක්ත වූ නිර්වාන මාර්ගය ඇතුව තිබියදී ඒ මග නොසේ නම් ඒ පුරුෂයාගේ දෝෂය මිස නිර්වාන මාර්ගයෙහි දොෂයෙක් නොවන්නේය යම්සේ ව්‍යාධියෙන් පීඩිත වූ පුරුෂයෙක් සර්වව්‍යාධි ව්‍යප සමන්‍ය කිරීමෙහි ද ක්ෂ වූ වෛද්‍යාචාරියෙක් සමීපයෙහි ඇතුව සිටියදීත් ඒ වෛද්‍යාචාරියා කරා පැමින ව්‍යාධියට නිසි පිළියම් නොකරවා නම් ඔහුගේ දොෂය මිස වෛද්‍යාචාරි යාගේ දොෂයෙ නොවන්නේය. එපරිද්දෙන්ම කෙලෙස් නැමති ව්‍යාධී යෙන් පීඩිත වු සත්ව තෙම. කෙලෙස් ව්‍යපසමනයට සමර්ථ වූ නිවන් නැමති ආචාරීන් සේවනය නොකරේ නම් ඒ පුද්ගලයාගේ දොෂය මිස නිවන්නැම ති ආචාරීන්ගේ දොෂයෙක් නොවන්නේය. එයින් කීහ. යථා ගූථ ගතො පුරිසො තලාකං දිස්වාන පුරිතං නගවෙසෙති තං තලාකං නදොසො තලාකස්සසො. තවද වර්චස් භුමියෙහි පහරණ ලද මල මුත්‍රයෙහි කිසි ආලයක් නොකොට නින්දා කොට ස්ත්‍රී පුරුෂයෝඵය රෙදි කොන දවටා ගෙන හෝ හිනෙන් හෝගෙ න නොයෙද්ද එපරිද්දෙන්ම මා විසිනුත් මේ කුනු සැරිරයෙ හි ආලයක් මැදහත්කමක් නොකොට දමා නිවන්පුර යායුතුය. තවද යම්සේ නාවි කයෝ දිරා දැදුරුව උදකොන්ගත වන ජරා ජීර්ණ නැව් හැරදමා යෙද්ද එසේම මා විසිනුත් නවදොරකින් වැහෙන කුනු ඇති මේ සැරීරය හැර නි වන්පුර යායුතුය- තවද යම්සේ පුරුෂයෙක් නොයෙක් රත්නයන් ගෙ ණ සොරුන්හා සමඟ යන්නේ තමාගේ රත්නයන් සොරුන් කෙරෙන් න සීදොයන භයින් ඔවුන් හා නොගොස් නිරුපද්‍ර මාර්ගයකින් යේද එසේහෙ යින්ම මා විසිනුදු සොරුන් වැනි මේ සැරීරය හැර යා යුතුය. ඉදින් මේ සැරිරයෙහි තෘෂ්ණාව කෙලෙන් නම් කුසල් නැමති රුවන් නස්නේය - එබැ වින්මා විසිනුදු කුසල් නැමති රුවන් නැසීමට භයින් මේ සැරීරය හැර නි වන් නැමති නගරයට යා යුතුම යයි සිතුසේක. එයින් කීහ. යථාපි කුනපං පුරිසො කණෙඨබද්ධං ජිගුච්ජියං මොචයිත්වා නගච්ඡය්‍ය සුඛීසෙරි සයංවසි - පෙ- මේ ආදී අනෙකොපමාවෙන් ගිහිගෙන් නික්මෙන්නට සුදුසු අර්ථ සිතින් සලකා තමන්ගේ ප්‍රමානාතික්‍රාන්ත වූ ධන රාශිය යට කී ක්‍රමයෙන් යාචකා දීන්ට දන්දී වස්තු කාම ක්ලේශ කාමය හැර අමරණම් නුවරින් නික්ම හුද කලාව හිමවත ධර්මක නම් පර්වතය නිසා පංච දොෂ විනිර්මුක්ත පන්සලක් හා සක්මන්මළුවක් මවා කාමච්ඡන්දාදී පංචනීවරණ ධර්මයෙන් වෙන් වූ පංචා භිඥා අෂ්ට සමාපත්ති උපදවනු පිනිස ඒ ආශ්‍රම ප්‍රදෙශයෙහි නවදොෂ සම න්නාගත වූ සාටක යුගලය හැර ද්වාදශ ගුණ සමන්නාගත වූවාක් චීවරය හැඳ සෘෂි ප්‍රව්‍රජ්‍යාවෙන් පැවිදි වූ සේක. මෙසේ පැදි වූ තැනැත්තේ අෂ්ට දෝෂයකින් සමාකීර්ණ වූ ඒ පන්සල හැර දශගුණයකින් සමන්නාගත වූ වෘක්ෂමූලයට එළඹ ධාන්‍යයෙන් කලාවූ සියළු භොජනය හැර ප්‍රවෘත්ත ඵල භොජනය කොට නිසද්‍යස්ථාන චංක්‍රමන වසයෙන් වීර්යය කිරීමෙහි යෙදී සත් දවස ඇතුලෙහිම අෂ්ට සමාපත්ති පංචාභිඥාලාභී වූ සේක. එයින් කීහ. එවාහං චිත්තයිත්වාන නෙක කොටි සතංධනං නාථා නාථා නංදත්වාන හිමවන්තමුපාගමී - එසමයෙහි අවිද්‍යා නැමැති අන්ධකාරය නසන්නා සධර්ම නැමති ප්‍රදීපා ලෝකය කරන්නා වූ සර්ව ලෝකයා හට ක්ෂාන්තිය කරවූ දීපංකර සම්‍යක් සම්බු දුරජානන් වහන්සේ ඊට පුර්වභාගයෙහි අනල්ප කල්ප කොට්සතසලයෙහි දානාදී සමත්‍රිංශත් පාරමී ධර්මයන් පුරා රම්‍යවතී නම් රාජධානියෙහි සුමෙධ නරපතීන් නිසා සුමෙධ නම් බිසවුන් කුස ප්‍රතිසන්ධි ග්‍රහනය කොට වලාපටල යකින් නික්මුනු පූර්ණ චන්ද්‍ර මණ්ඩලයක් සෙයින් මවුකුසින් ප්‍රසූතව දශ දික් විලෝකනය කොට උත්තර දිශාභිමුඛව සිංහනාද කොට ක්‍රමයෙන් වැඩි හංසය කොණ්ඩාය මයුරාය යන නම් ඇති තුන්පායෙහි ලක්ෂ ගනන්නාටක ස්ත්‍රීන් හා සමග රාජ්‍යශ්‍රී සම්පත් අනුභව කෙරෙමින් ලක්ෂයක් අවුරුද්දට ආයු ෂ ඇතිවන කාලය වන බැවින් දශ දහසක් අවුරුදු මුළුල්ලෙහි ගිහිගෙයි වැස පදුමනම් දේවීන් කුසින් ව්‍රසහක්ඛන්ධ නම් පුත්රුවනක් උපන් කල්හි ජරාජීර්ණ ව්‍යාධි මත සංඛ්‍යාත දෙව දූතයන් තුන්දෙනා දැක සසර කල කිරි නැවත ප්‍රවෘජ්ජිත රුපය දැක මේ ලෙස කෙරෙමියි සිතා අලංකෘතහ ස්තික්ඛත්වා හිරුඪව එසේයින්ම ස්වාසුදහක් හස්තික්ඛන්ධාභිරුඪ වූ රජදරුවන් විසින් පිරිවරණ ලදුව මහත් වූ රාජා ලෝකයෙන් මහ හිනික්මන් නික්ම පැවි දිව අනුව පැවිදි වූ කෙලක් පමන භික්ෂූන් විසින් පිරිවරණ ලදුව දශමසක් මුළුල්ලෙහි දුෂ්කර ක්‍රියාකොට අන්‍යතර පුර්ෂාඟනාව විසින් පිලිගන්වන ලද දිවඹජස් ප්‍රක්ෂිප්ත කලක්‍ෂීරපාසයවලදා සල්වෙනෙහි දිවා විහරණය කොට පුනන්ද ජීවකොපනීත කුසුමුෂ්ටී ප්‍රතිග්‍රහනය කොට පුලීලනම් බොධි වෘ ක්ෂ මූලයෙහිදී සම්‍යක් සමොධි ඥානය සමධිගමය කොට බොධි ද්‍රැම ව මීපයෙහි යථා ක්‍රමයෙන් සප්ත සපතාහාති ක්‍රාන්ත කොට සුනන්ද රාම යෙහිදී ධර්ම චක්‍රය පවත්වා සුමඟලය තිස්සය. යන නමින් ප්‍රසිද්ධ අග්‍ර ශ්‍රා වක දෙදෙනෙකු වහන්සේ සමග හැමකල්හි චතුරාශ්‍රවයන් ක්‍ෂය කල සාර ලක්ෂයක් පමන ක්‍ෂීන ශ්‍රාවකයන් විසින් පිරිවරණ ලදුව සාගත නම් මහා තෙර කෙනෙකුන් විසින් උපස්ථාන කරණු ලබමින් නන්දාය සුනන්‍දය යන අග්‍රශ්‍රාවිකා දෙදෙනෙකු විසින් සමධිගත ශාසනය ඇතිව යථාක්‍රමයෙ න් සැරිසරණ සේක් රම්‍ය නම් නුවරට ප්‍රවිෂ්ටව කෙල ශාගනින් තැවුනාවූ ජනයන් විසින් ධර්ම කථා නැමති අමෘතර සධාරයෙන් සිහිල් බවට පමුනුව මින් සුදර්ශන මහ විහාරයෙහි වැඩ වදාරණ සේක. මෙසේ සර්වඥයන් වහන්සේ සුදර්ශන මහ විහාරයෙහි වැඩවසන සේකැයි යනු ඇසු රඹ ගන් නුවර වාසි ශ්‍රද්ධාවන්ත ජනයෝ ගඳ දුම් මල් පහන් ගත් අත් ඇතිව බුදුන් කරා එළඹ පසඟ පිහිටුවා වැඳ සුවඳ මල් ආදියෙන් පුදා බන අසා ගැත්තවුන් කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන් සෙට දවසට ඉවසා වදාරන්නේ යයි ආ රාධනා කොට නුවරට ගොස් දෙවෙනි දවස් මහදන් සරහා නුවර අලංකෘත කොට නැවත බුදුන් වඩනා මාර්ගය සරහන්නා වූ උදකයෙන් භින්න ස්ථාන යෙහි පස්පුරවා සමතලා කරමින් රිදී පටක් සේ වැලි අතුට ලද පස් මල් ඉසිමින් නානාවිධ විචිත්‍ර වස්ත්‍රයෙන් ධජ පතාක නන්වමින් ක දලි තොරණ පුන්කලස පන්ති ආදිය සදමින් සිටියාහුය, එසමයෙහි සුමෙධ තාපසයන් වහන්සේ උන්වහන්සේගේ ආශ්‍රම පදයෙන් උද්ගතව මාර්ගය සරහ මින් සිටි ඒ මනුෂ්‍යයන්ගේ උපරිභාගයෙන් ආකාශ චාරිව යන සේක් තුටු පහටු සිත් ඇති ඒ මිනිසුන් දැක කාරණ කිමිදොහොයි විමසනු පිනි ස ආකාශයෙන් බැස එකත්පසෙක සිටිසේක් එඹා උපාසක වොරුනි මේ මාර්ගය තෙපිකවරක් හට අලංකෘත කොටසරහව්දයි ඒ මනුෂ්‍යයන්ගෙන් විචාල සේක, ඒ ඇසු ජනයෝ කියන්නාහු ස්වාමී වූ සුමේධ පණ්ඩිතයන් වහන්ස තව නොදත් සේක්ද දීපංකර නම් දශබලධාරී වූ ඒ සර්වඥයන් වහන්සේ සර්වඥතාඥාන පද ප්‍රාප්තව පවත්වන ලද උතුම් වූ ධර්ම චක්‍රය ඇතිව ලෝකා හිවෘද්ධිය පිනිස ග්‍රාමනිගමාදියෙහි සැරිසරණසේක් අපගේ නුවර සුදර්ශන
හිතෝපදේශ සන්නය
Hithopadhesha Sannaya
වැලිගම ශ්‍රී සුමංගල හිමි
Non-Fiction
1884
1825 - 1905
0.9871
HITOPADESAYA. ප දෙ‍ෙග ය. 1. අවබෝධ කරණ ලද මේ හිතොපදේශය සංස්කෘත භාෂාව පිළිබඳ වූ කථාවෙහි දක්ෂ බවද, නානාවිධ වූ සියලු කාරණයෙහි වචනයන් යෙදීමෙහි විසිතුරු බවද, රාජ නීති ශාස්ත්‍රය දැනී මද දානය කෙරේ. 2. නුවණැති පුරුෂ තෙම ජරා මරණ දෙකින් මිදුනු එකක්හු මෙන් තර්ක ව්‍යාකරණදි ශාස්ත්‍ර දැන්මද, මුතු මැණික් ආදී ධනය රැස්කිරීමද උතුම් කොට සිතන්නේය, මරහු විසින් කෙශයෙන් තර කොට ගන්නා ලද එකක්හු මෙන් අනවරතයෙන් සුචරිත යෙහි හැසිරෙන්නේය. 3. සොර සතුරු ආදීන් විසින් පැහැරගත නොහැකි බැවින්ද, අගය නියම කළ නොහෙන බැවින් ද, හැම කල්හි ගෙවී හීන නොවන බැවි ද, සකල ද්‍රව්‍යයන් අතුරෙන් ශාස්ත්‍ර නම් වූ ද්‍රව්‍ය යම අතිශයින් උතුම් යයි පණ්ඩිතයෝ කියත්. 4. පාත් වූ භූමිය කරා බැසයන නදිය සාගරයට පැමිණෙන්නා මෙන් උගත් ශාස්ත්‍රයම ලංවිය නොහැකිවූ රජ්ජුරුවන් කරාද ඉන්පසු ඓශ්චර්යයට හිත වූ භාග්‍යය කරාද හීන කුලයෙහි උපන්නා වූද මනුෂ්‍යයා පමුණුවයි. 1. ශ්‍රැතො හිතොපදෙශො ' යං පාටවං සංස්කෘතොක්තිෂු, වාචා සර්වත්‍ර වෛචිත්‍ර්‍ය නීතිවිද්‍යා දදාති ච. 2. අජරාමරවත් ප්‍රාඥෙ විද්‍යාමථිඤ්ච චින්තයෙන්, ගෘහිත ඉව කෙශෙෂු මෘත යුනා ධර්මම්මාචරෙත්. 3. සර්වද්‍රව්‍යෙෂු විදෛව ද්‍රව්‍යමාහුර නුත්තමම්, අහාර්යයත්වා දන සිත්වා දක්ෂයත්වාවට සර්වදා. 4. සංගමයත් විදෛයව නීචගාපි නරං සරිත්, සමුදු දුර්වර්මං නෘපං භාග්‍යමනඃ පරම්. මිත්‍රලාහය. 1. ශාස්ත්‍රඥානය තෙමේ ජනයාට හික්මීම ගෙණ දෙයි, හික් මීම හේතු කොටගෙණ ගුණයෙන් යුක්ත බවට පැමිණේ, ඒ සුදුසු බව හේතුකොට ගෙණ ධනයට පැමිණේ, ධනය හෙතු කොට ගෙණ සුචරිතයට ද, ඒ සුචරිතය හෙතුකොටගෙණ සැපත ටද පැමිණේ. 2. කඩු ආදී වූ ආයුධ විද්‍යාව ද, තර්ක ව්‍යාකරණදි ශාස්ත්‍ර විද්‍යා වද විද්‍යායී, මේ විද්‍යා දෙක කීර්ති ලාභය පිණිස වෙත්, මහලු වයසට පැමිණිකල මුලකී ආයුධ විද්‍යාව සිනාවට කාරණ වන් නීය, පසුවකී ශාස්ත්‍ර විද්‍යාව වනාහි හැමකල්හි ලොකයා විසින් ආදර කරණු ලබා. 3. නුපුලුස්සන ලද තෙත්වූ මැටි බදනෙහි කුඹලා විසින් ඔබ්බන ලද සැරසීම තෙම කල් ඉක්ම ගිය නමුදු අන්‍ය ප්‍රකාරය කින් වෙනසක් යම් හෙයකින් නොවන්නේද, එහෙයින් කඩු ඉදිබු ආදීන්ගේ කථා උපායෙන් සිතියමකින් මෙන් වැසීම කොට මේ පොතෙහි බාලයන්ට නීති ශාස්ත්‍රය කියනු ලැබේ. 4. මිත්‍ර ලාභ නම් පරිච්ඡේදය, මිත්‍ර භෙද නම් පරිච්ඡේදය, විග්‍ර හ නම් පරිච්ඡේදය, සනධි නම් පරිච්ඡේදය දැයි යන මේ පරිච්ඡේද සතරකට බෙදා පඤ්චතන්ත්‍ර නම් ප්‍රකරණයෙන්ද එසේම අනිකුදු මහාභාරත කාමන්දක්‍යාදි ප්‍රකරණයන් ගෙන්ද කරුණු උපුටා රැගෙණ ලියනු ලැබේ. ගංගා නදිය ඉවුරෙහි පාටලී පුත්‍ර නම් නුවරෙක් ඇත, ඒ නගරයෙහි සියලු රාජ ගුණයෙන් යුක්ත වූ සුදර්ශන නම් රජෙක් විය. ඒ රජතෙම එක් දිනෙක කිසිවක්හු විසින් කියනු ලබන් නාවූ සොලෝ දෙකක් ඇසූයේය. 1. විද්‍යා දදාති විනයං විනයාද් යාති පාත්‍රතාම්, පාත්‍රාත්වාද් ධනමානාති ධනාද් ධර්මං තතඃ සුඛම්. 2. විද්‍යා ශස්ත්‍රඤ්ච ශාස්ත්‍රඤච ද්වෙ විද්‍ය ප්‍රතිපත්තයෙ, ආද්‍යා හාස්‍යාය වෘද්ධත්වෙ ද්විතීයාදියතෙ සදා. 3. යන්නවෙ භාජනෙ ලනඃ සංස්කාරො නාන්‍යථා භවෙත්, කථාච්ඡලෙන බාලානං නීතිස්ස දිහ කථ්‍යතෙ. 4. මිත්‍රලාභඃ සුහෘදෙහදො විග්‍රහඃ සන්ධිරෙව ච, පඤඤ්චතන්ත්‍රාත්තථාන සමාද් ග්‍රථාදා කෘ ෂ්‍යලිඛ්‍යතෙ. හිතොපදෙශය. 1. (එනම්) නොයෙක් කාරණයෙහි සැක නසන සුලු වූ චක්ෂු පථයෙහි නුවූ කරුණු දැක්වීම කරවන්නා වූ සකල ලොකයාගේ ඇසක් වූ ශාස්ත්‍රය යම් පුරුෂයක් හට නැත්තේ නම් හෙතෙම අන්ධයෙක්මය. 2. තරුණ වයසය, ධන සම්පත්තිය, අධිපති භාවය, නුවණින් පරීක්ෂා නොකරණ බවය, (යන මොවුන් අතුරෙහි) එක එක කාරණයකුදු හානිය පිණිස වෙයි, එහි අංග සතරම එක්වූකල කියනු කිම? (යනුයි.) මේ සොලෝ දෙක අසා, දැනගන්නාලද ශාස්ත්‍රයක් නැත් තා වු ක්‍රීඩා ද්‍යුතාදියෙන් නිතර නොමග පවත්නා වූ ස්වකීය පුත්‍ර යන්ගේ ශාස්ත්‍ර ඥානය ලැබිය යුතු ඉගෙණීමෙහි ප්‍රමාදභාවය නිසා සිත් කලකිරුණ වූ ඒ රජතෙම මෙසේ සිතී. 3.නොපෙණෙන්නා වූ ඇසින් ප්‍රයෝජන නැත, ඇසට එකම දුක පමණක්මය, එසේම යම් පුත්‍රයෙක් අඥානද සුචරිතයෙහි නොපිහිටියේද උපන්නා වූ ඒ පුත්‍රයාගෙන් ප්‍රයොජන නොවේ. 4. නූපන් එකෙක්ද, මළා වූ එකෙක්ද, අඥානයෙක්ද යන මේ තුන්දෙනා අතුරෙන් පළමු කොට කී දෙදෙන උතුම් වෙත්; පසුව කියන ලද තැනත්තේ උතුම් නොවේ. පළමු කී දෙදෙන එකම වරක් දුක් දෙති, අඥානයා වූ කලී පියවරක් පියවරක් පාසා දුක්වෙයි. 5. තවත් කාරණයෙක් - වදනකාලයට පළමු දරුවාගේ වැ ටීම උතුවන්නේය, නැවත ද ඔසප් ස්ත්‍රිය හා සම්භෝග නොකිරී 1. අනෙක සංශයොච්ඡෙදි පරොක්ෂාර්ථස්‍ය දර්ශකම්, සර්වස්‍ය ලොචනං ශාස්ත්‍ර යස්‍ය නාස්ත්‍යන්ධි එව සඃ, 2. යෞවනං ධන සම්පතිඃ ප්‍රභුත්තම විවෙකීතා, එකෛක මප්‍ය නර්ථාය කිමු යනු චතුෂ්ටයම්. 3. කො' පුත්‍රෙණ ජාතෙන යොන විද්වාන් න ධාර්මිකඃ, කාණෙන චක්ෂුෂා කිං වා ච පීජෛව කෙවලම්. 4. අජාතමෘත මු ඛාණං වරමාදෞ න චාන්තිමඃ සකෘද දුඃඛකරාවාද්‍ය වන්ති මස්තු පදෙ පදෙ. 5. කිඤච:- වරං ගර්භස්‍රාවො වරමපි ච නෛවාභිගමනං වරං ජානඃ ප්‍රෙතො චරපි ච කන්‍යාවජනිතා, වරං වන්ධ්‍යා භාර්යයා වරම්පි ච ගන්හෙෂු වසතිඃ නවා ' විද්වාන් රූපදුවිණ ගණ යුක්තො 'පි තන'' යඃ. මිත්‍රලාහය. මද උතුමා, උපන් පුරුෂයෙක් මරණයට පැමිණියේද හෙද උතුම් වේ, නැවතද මව් තොමෝ කන්‍යාවක්ම වීද උතුම් වන්නීය, වඳ වූ අඹුවද උතුම් විය, නැවතද මවගේ කුසෙහිම විසූවේද උතුම්වෙයි, රූප ශෝභාවෙන් හා ධනයෙන්ද අධික වූ පුත්‍රයෙක් නමුදු අඥාන වූයේ නම් උතුම් නොවේ. 1. උපන්නාවූ යම් පුත්‍රයක්හු කරණ කොටගෙණ එම ගොත්‍ර ය උසස් බවට යේද හෙතෙම උපන්නේ වේ, උපදිමින් නහි මින් සංසාරයෙහි ගමන් කරණ කල්හි මළා වූ කවරෙක් නම් නූප දනේද, එ හෙයින් උපන් පමණකින් උතුම් නොවෙයි. 2. අනිකුදු කාරණයෙක් - නුවණැති පුරුෂයෝ මේ මේ යයි ඔවුන්ගේ ගණන ලකුණු කිරීමට පටන් ගන්නා කල්හි යම් පුරුෂයක්හුගේ ලකුණෙහි ගෞරවයෙන් ලකුණු කරණ ද්‍රව්‍යය නොවැටෙන්නේද ඔහු කරණකොටගෙන මව් වැදු එකියක් වී නම් වඳ ගැහැනියක් කෙබඳු ද යනු පින්වත කියව? 3. නැවතද - යොග්‍ය ස්ථානයෙහි ද්‍රව්‍යදීමය, තපත්රැකීමය යුද්ධ භූමියෙහි ජයග්‍රහණය පිණිස කරණ වික්‍රමය, ශාස්ත්‍රය, ධනය රැස්කිරීමය, යන මේ කාරණ විෂයෙහි යමක්හුගේ සිත නො පිහිටියේද ඒ පුත්‍ර තෙම මවගේ මල මුත්‍රමය. 4. අනිකුදු කරුණු - චතුරගුණ ඇති එක් පුත්‍රයෙක් උතුම්, අඥාන පුතුන් සිය ගණනකින්ද ප්‍රයෝජන නොවේ, (මීට කාරණ යෙක් නම්) එකම චන්ද්‍රයා අඳුරු නසා, තාරකා සමූහයක් විසි නුදු අඳුරු දුරුකරණු නොලැබේ. 1. ස ජාතො යෙන ජාතෙන යාති වංශඃ සමුන්නතීම්, පරිවර්තනි සංසාරෙ මෘතඃ කො වාන ජායතෙ 2. අන්‍යච්ච :- ගුණි ගණ ගණනාරම්හෙන පතති කඨිනී සසමහ්‍රමාද් යස්‍ය, තෙනාබා යදි සුතිනී වද වන්ධ්‍යා කීදෘශි භවති.? 3. අපි ච :- දානෙ තපසි ශෙයෙඹු ච යස්‍යන ප්‍රථිතං මනඃ, විද්‍යායාමථිලාභෙ ච මාතුරුවචාර එව සඃ. 4. අපරච:-වර මෙකො ගුණී පුත්‍රො නච මුඛශතෛරපි, එකචන්ද්‍රස්තමො හන්ති න ච තාරාග ෙෙරයි. හිතොපදෙ 1. යමක්හු විසින් යම්කිසි පිරිසිදු වූ තීර්ථයෙක්හි අතිශයින් දුෂ්ක ර වූ තපසෙක් කරණ ලදද ඕහට ධනයෙන් වැඩුනා වූද සුචරිත යෙහි පිහිටියා වුද නුවණැති වසඟ වූ පුත්‍රයෙක් ඇති වන්නේය. 2. එයින් ද කියන ලදී - එම්බා මහරජ! නිතර ධනලාභය, නිරොගි බවය, ප්‍රිය භාර්යාවය, ප්‍රිය වචනකියනසුලු භාර්යාවය, ත මා අණ පිළිගන්නා පුතුය, ධන ලාභයට හේතු වූ ශාස්ත්‍රය යන මේ සය සත්ව ලොකයෙහි සැපයෝයි. 3. බොල්පිරූ කුරුණි සමාන වූ ශාස්ත්‍ර ඥානාදියෙන් තොර වූ බොහෝ පුතුන්ගෙන් කවර පිණෙක්ද? යම් පුත්‍රයක්හු උපන් කල්හි පියතෙම මහජනයා විසින් ප්‍රශංසාකරණු ලැබේද කුලය උසුලන්නා වූ එබඳු එකම පුත්‍රයා උතුම් වේ. දැන් මේ මාගේ පුත්‍රයෝ ගුණ ඇත්තහු කරණු ලැබෙත්වා. 4. යම් කාරණයකින් - ආහාර අනුභව කිරීමය, සැතපීමය, භය ය, මෛථුනය යන මේ සතර තිරිසන්නු හා තිරිසනුන්ගේද සමා නයහ, සුචරිත ක්‍රියාව වූ කලී ඒ මිනිසුන් අධික වු වෙනස නම, සුචරිත ක්‍රියාවෙන් තොර වූ ඒ මනුෂ්‍යයෝ තිරිසනුන් හා සමයෝය. 5. යම් කාරණයෙකින් - සුචරිත ක්‍රියාවය, ධනය, කාම සැප අනුභවය, නිර්වාණය යන මොවුන් අතුරෙන් එකකුදු යම් පුරුෂ යක් හට නැත්තේද ඔහුගේ ඉපදීම ප්‍රයෝජන නොවේ, (කුමක් මෙන් ද) එළු දෙනගේ බෙල්ලෙහි වූ තනයෙහි හටගැන්ම ප්‍රයො ජන නොවන්නා මෙනි. 1. පුණ්‍යතීථි කෘතං යෙන තපඃ ඣාපෘතිදුෂ්කරම්, තස්‍ය පුත්‍රො භවෙද්වශ්‍යා සමෘද්ධො ධාර්මිකඃ සුධිඃ 2. තථා චොක්තම් :- අර්ථාගමො නිත්‍යමරොගීතා ච ප්‍රියා ච භාර්යයා ප්‍රියවාදිනී ච, වශ්‍යව පුත්‍රො ර්ථකරි ච විද්‍යා ෂඩ් ජිව ලොකෙෂු සුඛානි රාජන්. 3. කො ධන්‍යො බහු පුත්‍රො කුශුලා පුරඪ කෛඃ, වරමෙකඃ කුලාලම බී යනු විශ්‍රැයතෙපිතා. 4. යතඃ :- ආහාරනිද්‍රා භය මෛථුනංච සාමාන්‍ය මෙතත් පශුභීරාණම්, ධර්මො හි තෙෂා මධිකො විශෙෂො ධර්මෙණ හීනාඃ පශුභිඃ සමානාඃ. 5. යතඃ :-ධර්මාර්ථ කාමොක්ෂාණං යත්‍යෙකො ' පි න විද්‍යතෙ, අජාගලස්තනය්‍යෙව තස්‍ය ජනම නිරර්ථිකම්. මිත්‍රලාභය. 1. යම වනාහි කියනු ලැබේද - ජීවත්වන කාලය, ජීවත් වන කල්හි ක්‍රියාවය, ධනය, ශාස්ත්‍රය, මරණය යන මේ පස මව් කුස වසන්නා වූ ජනයාහටම නියම කරණු ලැබෙත්. 2. අනිකකුදු දක්නා ලැබෙයි - එකාන්තයෙන් වන්නා වූ ක්‍රියා වෝ මහොත්තම දෙවියන්ට පවා වන්නාහ, ඊශ්වරයාගේ වස්ත්‍ර රහිත භාවය ද, විෂ්ණුහුගේ අනන්ත නම් නා රජු කෙරෙහි සැත පීමද, (මීට කරුණුයි). 3. අනිකුදු කාරණයෙක් - යමක් එකාන්තයෙන් නොවිය යුතු ද ඒ ක්‍රියාව නොවන්නේන්මය, යමක් එකාන්තයෙන් විය යුතුද ඒ තෙම අන්පරිද්දකින් වෙනස් නොවේ, මෙබඳු සිතිවිලි නැමති විෂ නසන මේ බෙහෙත කුමක් හෙයින් පානය කරණු නොලැබේද? මේ තෙම කටයුතු වූ ක්‍රියා සම්පාදනය පිණිස අපොහොසත් ඇතම් අලසයන්ගේ කීමෙක් වෙයි. 4.ඒ එසේමැයි - එක් රථ චක්‍රයක් කරණ කොට ගෙණ රථයා ගේ ගමන යම්සේ නොවේද, එසේම පුරුෂයාගේ උත්සාහවත් ක්‍රියාවෙන් වෙන්ව භාග්‍ය යයි කියන ලද ඓශ්චර්යය ලැබීමට හිත වූ කාරණය සිදු නොවේ. 5. එසේද කියන ලදී - පෙර ජාතියෙහි සම්පාදනය කරණලද යම් කර්මයෙක් ඇද්ද ඒ තෙම භාග්‍යයයි කියනු ලැබේ, එහෙයින් අලසනු වූ තැනැත්තේ පුරුෂත්වය වැළඳගෙණ කාර්යය සිද්ධිය පිණිස උත්සාහ කරන්නේය. 1. යවෙවාච්‍යතෙ:- ආයුඃ කර්ම ච චිත්තඤඤ්ච විද්‍යා නිධන මෙව ච, පඤ්ඤෙවතාන්‍යපි සෘජ්‍යන්තෙ ගබ්භස්ථයව දෙහිනඃ. 2. කිංඤ්ඤච:-අවශ්‍යම්භාවිනො භාවා භවන්ති මහතාමපි, නගනත්වං නීලකණ්ඨස්‍ය මහාහී ශයනං හරෞ. 3. අන්‍යච්ච :- යදභාවී න තද්භාවි භාවි වෙන්න තදන්‍යථා, ඉති චින්තා විෂඝෙනා ' යමගදඃ කින්න පීයතෙ. 4. යථා භෞකෙන චක්‍රෙණන රථස්‍ය ගර්භවෙත්, එවං පුරුෂකාරෙණ විනා දෛවං න සිධ්‍යති. 5. තථාව:-පූර්ව ජන්ම කෘතං කර්ම ත දෛදෛවමිති කථ්‍යතෙ, තස්මාත් පුරුෂකාරෙණ යනං කුර්යයා දතන්ද්‍රිතඃ.
අධිමාස සංග්‍රහව
Adhimasa Sangrahawa
මාදම්පේ ධම්මතිලක හිමි
Non-Fiction; Religious
1903
1850 - 1903
0.9692
අධි මාස සංග්‍රහව. නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස. 1 නමාමහං අද්වයවාදිතාදිනං විනායකං ලොකගරුං හිතං පජං, විසොසයං තෙනඛිලං උපද්දවං ව්යාකරිස්සං අධිමාස සංගහං. 2 පොරාණකාචරිය ගන්ථකරාපසත්ථා වෙදාගම කුලධිමාස මතානි හිත්වා, රාජානුවත්තක විධිං සුවිනිච්ඡයන්තා පත්තාධිමාස විධි මෙව වියාකරිංසු. 3 ඉත්ථං නිරා කුලකතං අධිමාස භෙදං ලංකාය කෙචියතයො ඉධ ම්‍රම්ම වංසෙ, දුද්දිට්ඨි මෙව තථතො පරිගයහමානා රොධෙන්ති තෙන බහුසො පටිපත්තිරාසිං. 4 තෙසා විරුඬමතගාහි තපොධනාන මත්ථාය සුමනසා අනුකම්පමානො, භාසාය සීහළිධ බුද්ධමතං ගහෙත්වා ලික්ඛාමි සාධු කවයො පරිතොසයතු. සකල ඥෙය සාගර පාරගතාශෙෂ ගුණරතන මන්දිරායමාන වූ අප සම්‍යක් සම්බුද්ධ සර්වඥ රාජොත්තමයානන් වහන්සේ සකල සත්වහිතානුකම්පීව සාරාසංඛ්‍ය කල්ප ලක්ෂයක් සමත්‍රිංශත් පාර මී ධර්මයන් පූරණය කොට වුත් බොධිද්‍රැම මූලයෙහි අපරාජිත පර්ය ංකාරූඪව වැඩහිඳ සපරිවාර මාරපරාජය කොට සවාසනා සක ල ක්ලෙශයන් නසා සර්වඥ පද ප්‍රාප්තව දිව්‍ය බ්‍රහ්මාදී අනන්තා පරි යන්ත සත්ව සමූහයාට ධර්මාමෘතොදක පානය කර වීමෙන් ස්වර්ගාප වර්ග අධිමාස සංග්‍රහව. සම්පත් සිද්ධ කර දෙමින් වැඩ වාසය කරණුයේ "භගවතාහි පඨම බොධියං වීසති වස්සානි වස්සුපනායිකා අපඤ්ඤත්තා අහොසි" යනුවෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ප්‍රථම බෝධියෙහි විංශති වර්ෂයක් වස්සුපනායිකාවත නොපණවන ලදවූහයි දැක්වූහ‍. ඉන් පසු අපභාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර වේළුවනාරාමයෙහි වැඩ වාසය කරණ සමයෙහි භික්ෂූන් වහන්සේලා වර්ෂා ඍතුවෙහි එ කින්ද්‍රිය විහෙඨන තෘණපර්ණාදිය මැඩීම් ආදිය කරණුවන් ගෘහස්ථයෝ දැක මේ භික්ෂූහු එකින්ද්‍රිය විහෙඨනාදිය කරත් යයි උජ්ඣායනාදිය කරන්නාහු භික්ෂූහු එපවත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සැළ කළ කල්හි '' අනුජානාමි භික්ඛවේ වස්සානෙ වස්සං උපගනතුං '' ය නුවෙත් " මහණෙනි වර්ෂා සෘතුවෙහි වස් එළඹෙන්ට අනුදනිමියි,, වදාළේය. එකල්හි භික්ෂුහු වෙදාගමෙහි ද්විප්‍රකාර යාගහෝමාදිය හා චාතුමා සිනී වෘත සමාදානයන් පවත්වන හෙයින් " කති නු ඛො වස්සුපනායිකාති " යනුවෙන් වස් එළඹීම් කොපමණෙක් දැයි විචාළ කල්හි '' මෙමා භික්ඛවෙ වස්සූපනායිකා පුරිමිකා පච්ඡිමිකාති " යනුවදාරා " අපරජ්ජුගතාය ආසාළහියා පුරිමිකා උපගන්තබ්බො මාසගතාය ආසාළහියා පච්ඡිකා උපගන්තබ්බාති " යනුවෙන් මහණෙනි පෙරපසුදැයි මේ වස් විසිම් දෙකෙක් වෙත්. ඇසළ මස පුණු පොහොය ගිය පසු දින පෙර වස් එළඹීම යුතුයි. ඇසළ පුණු පොහොය ගොස් මාසයක් ගිය කල්හි පසු වස් එළඹීම යුතු යයි වදාළේය. පථම අනුදැනීමෙන් වර්ෂා ඍතුව ගත යුතු බැව් ''පණ්ණර සො ති ඉමිනා අඤ්ඤං උපොසථ දිවසං පටික්ඛිපති " යනුවෙන් ලො ක සම්මුති වූ චාතුර්දශියත් සාසනික සාමාග්‍රි පොහොයත් ප්‍රතික්ෂේ පකළාක් මෙන් වස්සාන සෘතුවම ගත යුතුවා මිස දුතිකව මාසා කර්ෂණය කොට ඍතු විපරිත කිරීම බුද්ධිමතානුකුල නොවන බව ප්‍රදෙ ශඥානාක්ෂිය ශුද්ධ වූවන්ට අතැඹුලක් සේ පෙණේමය. ලොව්තුරා බුද්ධත්වයට පැමිණි විසිතුන්වෙනි වූ කලියුග වර්ෂ ගණනින් 2535 වෙනි වර්ෂයේ බුදුරජානන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයේ දෙව් රම්වෙහෙර වැඩවසන සමයෙහි බිම්සර රජතුමා "යදි පනය්‍යා ආ ගමෙ පුණ්හ වස්සං උපගච්ඡෙය්‍යුංන්ති '' යනුවෙන් ඉඳින් වනා හි ආර්යයන්වහන්සේලා වර්තමාන පෞණි මාසිය හැර එන්නා වූ පෙණි මාසියෙහි වස් එළඹෙන්නාහු නම් මැනවැයි භික්ෂුන් සමීප යෙහි දූතයෙකු යැවූයේය. භික්ෂුන් වහන්සේලා සර්වඥයන් වහන් අධිමාස සංග්‍රහ වං සේ. ඒකාරණය සැළකළාහුය. එකල්හි සර්වඥයන්වහන්සේ "අනුජානාමි භික්ඛවෙ රාජුනං අනුවත්ති තුන්ති '' යනුවෙන් මහා ණෙනි රජුට අනුව පවතින්ට අනුදනිමියි වදාළේය. ප්‍රථමයෙන් සංඝයා අධික හැර වස් විසූ එම වර්ෂයෙහි වෘශ්චිකරවි විසිහය භාග යෙහිදී අධිකපතනයව ඉන්පසු මේෂරවි දහනව භාගයෙහිදී ඇරු නේය. මේ වෘශ්චිකර වියෙහි වූ අධිමාසපතනයට එම වර්ෂයෙහි වි රාෂාඪව ප්‍රථමාෂාඪය අධිමාස වශයෙන් හැර පශ්චිමාෂාඪයෙහි වස් එළඹීම කරතලා මලකයක් සේ වැටහී පෙණේ. ශාස්ත්‍රනියම් යට හා බුද්ධ නියමයටත් එකඟව ආෂාඪවයක් වම අධිමාස හැරීම් පෙණෙනු මිස අන්‍ය සෘතු දෙක්හි අධිමාස දෙකක් කොට හැරීමක් නොමැතියි. එහෙයින් මෙහි මේෂරවියට අධිමාසස් කෙළවරවූව, යින් පසු අධිමාස හැරියායයි සළකත් නම් බිම්සර රජතුමා භික්ෂූන්ට දන්වා යැවීමෙහි '' යදිපනය්‍යා ආගමෙ ජුණ්හං වස්සං උපගච්ඡෙ ය්‍යුං '' යනුවෙන් පසු ආෂාඪ පෞණිමියට වස් එළඹෙන්වයයි දන් වා නොහරීමය. තවත් ලක්ෂණයකින් සළකා බලන විට පුර්වාෂාඪමාසය ග්‍රීස්ම තුවට හැර ග්‍රීස්ම ඍතුවේ පොහෝ දශයක් කොට අධික හරින්ට නියම හෙයින් අධිමාස දුටු අවුරුද්දේ ශුද්ධාෂාඪ මාසය කඩාගෙන ශිව භක්තික න්‍යායට ග්‍රීස්ම ඍතුවේ පොහෝදාශයක් කිරීම ශික්ෂාපද විරොධවෙයි. එනම් වස්සිකසාටික ශික්ෂාපදයෙහි " මාසො සෙසො ගිම්හානන්ති භික්ඛුනා වස්සික සාටික චීවරං පරියෙ සිතබ්බං " ය නාදීන් ග්‍රීම මාසයන් අතුරෙන් මාසයක් ඉතුරු වූයේ යයි දැන හි ක්ෂුව විසින් වැසි සළු සිවුර සෙවිය යුතුයි යන දේශනාවට අර්ථ කථා චාරිතෙමේ " මාසො සෙසො ගිම්හානන්ති, ගිම්හානං පච්ඡිම මා සස්ස දිවසතො පට්ඨාය" ග්‍රීස්ම මාසයන් අතුරෙන් පශ්චිම මාසයා ගේ පළමුවෙනි දවස පටන් යනාදීන් දන්නේයි. ටීකාවෙහි "ප ච්ඡිම මාසස්ස පඨම දිවසතො පට්ඨායාති, ජෙට්ඨ මූල පුණ්ණ මාසියා පච්ඡිමපාටිපදිවසතො පට්ඨාය" පශ්චිමමාසයාගේ පළමුවෙනි දව ස පටන්ය යනු තෝරාතිබේ. තවත් කංඛාවිතරණී ටීකා නම් වූ විනයාර්ථ මංජුසාවෙහි '' හි මහානං පච්ඡිද්ධෙ මාසස්ස පඨම දිවස තොපට්ඨායාති, එත්ථ ජෙට්ඨ මුල කාලපක්ඛුපොසථ පච්ඡිමපාටිපද දිවසතො පට්ඨාය යාව ආසාළහි පුණ්ණමායදස්ස අඩ්ඪ මාසො ගිම්හානං පච්ඡිමඩ්ඪමාසො නාම තස්ස පඨම දිව සතො පට්ඨායාති අත්ථො" ග්‍රීෂ්ම මාසයන් සම්බන්ධ වූ අධිමා සසං ග්‍රහ වි පශ්චිම අර්ධමාසයාගේ පළමුවෙනි මස පටන්ය යන මෙහි සොත්කාල පක්ෂයට පෑල විය දින පටන් ඇසළ පෙණිමා සිය දක්වා යම් අර්ධමාසයක් වේද හෙතෙම ග්‍රීෂ්ම මාසයන් සම්බන්ධව පශ්චිමා ඊද්ධ මාසය නම්වේ. ඒ අර්ධ මාසයාගේ පළමුවෙනි දින පටන් ය යන අර්ථයි. තවත් සාරාර්ථ දිපනියෙහිද " අපරජ්ජුති ආසාළහි පුණ්ණමිතො අපරං දිනං පාටිපදන්ති අත්ථො අස්සාති ආසාළහි පුණ්ණමියා" යන මෙයින්ද කිසි තැනක ශ්‍රාවන පෞණිමිය නොදැක්වීම සළකන්ටද වටී. වින යාලංකාරයෙහි අධිමාස විනිශ්චයෙහි නිගමනයේද ''ඉතොපරං පඨමාසාළහ මාසස්ස ජුණ්හපක්ඛෙපි කාලපක්ඛෙපි දාතියාසාළහ මාසස්ස පුණ්හපක්ඛෙපි පණ්ණ රසී උපොසථං කත්වා පාටිපදදිව ස තිථියොගං වා නක්ඛත්ත යොගං වා අනොලොකෙත්වා පාතො අරුණුග්ගමනන්තරතො පට්ඨාය යාව පුන අරුණුග්ගමනා සකල දිවසරත්තියං යථාඣාසයං වස්සං උපගච්ඡන්තො සූපගතොව හොති නත්ථි කොචි දොසොති දට්ඨබ්බො " මෙහි භාවය මෙයින් මත්තෙහි ප්‍රථම ඇසළ මසගේ ශුක්ල පක්ෂයෙහිද කාලපක්‍ෂයෙහිද දෙවෙනි ඇසළ මසගේ ශුක්ල පක්ෂයෙහිද පණ්ණරසී උපොසථ කොට පෑලවිය දිනයෙහි තිථියෙදීමක් හෝ නැකැත් යෙදීමක් හෝ නොබලා උදය අරුණ නැගුණ කාලය පටන් පසු අරුණ නැගීම දක්වා සියලු රාත්‍රි කාලයෙහි හා දහවල් කාලයෙහිත් අදහස් වූ පරිද් දෙන් වස් එළඹෙන්නේ මනාකොට (වස් ) එලඹුනේ වෙයි කිසි දොසක් නැතැයි දත යුතුය.* යනුවෙන් ද, වාද මත තීරණය කොට දේශනා අර්ථ කථා ටීකාවන් හි දක්වා තිබෙන ප්‍රකාරයට ආෂාඪද්වයක් වූ කළ ප්‍රථමාෂාඪය ගි ම්හානයට හැර ද්විතීයාෂාඪයෙහි වස් එළඹීම නියම කොට තිබියදි ඒ කිසිවක් නොසොයා දළහගාහීව අස්ථානයෙහි මාසාකර්ෂණය කි රීමෙන් වස් එළඹීම සුප්‍රතිපත්තිකාමීන්ට නොහොබී යයි දත යුතු. •බිරාෂාඪයෙහිදී පොහෝ දෙකක් කරන්ට අර්ථ කථාටීකාදියෙහි දැක්වූ නමුත් යාචාධි මාස වශයෙනුත් ශුද්ධ්‍ය ෂාඩයේ වැඩි පොහෝ දෙකක් කර න්ට නියම නොකොට තිබියදී කුමන මතයකට එකතුව පොහෝ දෙ කක් කරණවාද යනු විසදිය යුතුයි. අධිමාස සංග්‍රහව. 5 වස්සං උපෙතුං වස්සානෙ ඵාසුකත්ථාය භික්ඛුනං, සබ්බලොකහිතො සත්ථා අනුජාති තතො පන. 6 වෙදාගමම්හි වස්සූප ගමනා ද්වෙති ජානනා, විමතුප්පන්නකා භික්ඛූ ගනවා බුද්ධස්ස සන්තිකං. 7 ආරොචිතෙ තං භගවා පුරිමං පච්ඡිමන්ති ච, වස්සුපනායිකා චෙති භික්ඛුනං 8 වස්සූපගන්තුං පුරිමං ආසාළහිච තතො පරං, සාවනං පච්ඡිමං වස්සං උපගන්තුං අභාසථ. 9 රාජානුවත්තනෙ චෙව පුබ්බා සාළහං විහායපි, දෙසයිත්වපි වස්සුපගන්තුං දුතිය ආසාළහමෙව දෙසයි. 10 වස්සපගන්තුං තෙයෙව මා සෙසං වණ්ණනායච, විත්ථාරතොව ව්‍යාකාසි තථා ටීකාසු ථෙතතො. 11 ව්‍යාකාසිතත්තා විනයා ලංකාරෙපි අනෙකධා, විවාදෙපි විනිච්ඡිත්වා පාළිඅට්ඨ කථා දිසු. 12 ආගතත්ථං පකාසෙත්වා අධිකාසාළහ මෙව හි, උක්කඩ්ඪනංව දීපෙත්වා නිට්ඨාපෙසි යතිස්සරො 13 සාසනස්සායුභූතෙසු පාළි අට්ඨ කථා දිසු, දිප්පතෙ අයමත්ථොව සුරොව නභමුග්ගතො . 14 එවං නිරාකුලමතං මුනිනා පසත්ථං හිත්වා අනත්‍ථසහිතං අනයං කුමග්ගං, පත්වා විගාහිය විවාදකදිට්ඨි ජාලං භොන්තො කදා විජටයෙථ අහො අනිච්චං. ප්‍රථම භාගය
දුර්වාදී හෘදය විදාරණය
Dhurwadhi Hardhaya Widharanaya
ශ්‍රී ධනුද්ධරාචාර්ය
Non-Fiction; Religious
1899
1854 - 1899
0.9919
පාප්' බිසොප් පාදිලින්ගේ හා කන්‍යා ස්ත්‍රීන්ගේ චරිත හා තත්වාධිකාර නම් වූ හත්වෙනි කාණ්ඩය චිනිකී පාදිලි උන්නාන්සේ විසින් රචනා කරණ ලද (රෝමානු පූජකයා රෝමානු ස්ත්‍රී සහ පාපොච්චාරණ ස්ථානය) යන පොතෙන් උපුටා ගන්නා ලද සත්‍ය වූ කරුණු මෙහි පහළ සඳහන් කරමි- හේදමනා සේ අසත්වා - (රෝමානු පූජකයා) (රෝමානු ස්ත්‍රී ) සහ පාපොච්චාරණ ස්ථාණය - මේ උක්ත ප්‍රකාර නාමයෙන් පිටු 222 කින් යුක්ත කොට සාදා තිබෙන පොතෙන් කරුණු ටිකක් උපුටා ගෙණ මෙහි දක්වනු ලැබේ. රෝමානු කතෝලික සභාවේ " පණස් අවුරුද්දක් '' යනු මාතෘකා කොට ලිව් පො තෙත් කර්තෘ කෙනෙක්වන " චිනිකී '' නම් දේවගැති තැන විසින් පොත ලියන ලද්දේය - අපට ලැබී තිබෙන්නේ වර්ෂ 1888 දී දෙවෙනි වරට මුද්‍රිත කළ පොතකි, මේ වනතුරු යථොක්තපොතෙන් පිටපත් 200000 ලක්ෂයක් මුදුනය වී තිබේ. ප්‍රසිද්ධ කර තිබෙන්නේ ලොන්ඩන් නුවර " රො බර්ට් බැන්ක්ස් සහ පුත්‍ර සමාගම '' විසිනි -- චීනි කී දේවගැතිතැන - වර්ෂ 1809 ජූලිමස 30 වෙනි දින ඇමරිකාවේ (කැනඩා) රටේ (කමව්රකා) නම් නුවර උපන්නේය - මේ තුමාගේ පියාචාර්ල්ස් එනිකී නම් වේ මව් - රින් පැරෝල්ට්-නම් වේ- දෙදෙනාම බැක් නුවර උපන්නෝ වෙති - පියා ගේ ඇවෑමෙන් මොහුගේ මාමා කෙනෙක් වන එ රට උසස් ව්‍යවස්ථා යක මන්ත්‍රිසභාවේ මන්ත්‍රීයෙක්ව සිටි '' අමා දියොන් විසින් සුද්ධ වූ කොලොගේ උසස් ශාස්ත්‍රශාලාවට යවා උගන්වන ලද්දේය--- චිනි කී එහිදී ශබ්ද ශාස්ත්‍රයන්හිද ගණිත ශාස්ත්‍රයන්හි ද ප්‍රසිද්ධ උග තෙවිය - - වර්ෂ 1833 දී " සියනයි " නබීස්පු තැන විසින් මොහුට පුජක තනතුර දෙන ලද්දේය -- මද්‍ය පානය දොෂයක් බව දැන ඊට විරුද්ධව ක්‍රියා කොට මොන්ට්‍රියෙල් නගර වාසින් විසින් රත්රන් පදක්කමක් දෙන ලද් දේය - - වර්ෂ 1850 දීමද්‍යපානයට විපක්ෂව මොහු කළ පොතක් පාප්ට ත්‍යාගි කරණු ලැබ පාප් කෙරෙන් ආශිර්වාද ලැබුයේය - මිසිසිපි - ගඟබඩ රටේ රෝමානු ආගම්කාර මිනිසුන් දහස් ගණනක් පදිංචි කර අලුත්රෝමානු ජනපදයක් කරන්ට යොජනා කළ කාලයේ එම වැදගත් කටයුත්තට මේ චිනිකී දෙව ගැති තැන තෝරාපත් කරණ ලද්දේය - - මේ ආදි වශයෙන් මේ පොත් කර්තෘගේ උසස් බව සිතේ තබා ගත යුතුයි - ප්‍රකාශ පත්‍රයක් - - පොතේ මුලට ජුලියන් හර්බර්ට් ජේ-රොචොන් ප්‍රැචොයිස්ඩ්රින් ජර්මේරී රොජර්ස්. ලුසීපිකාර්ඩ්. එර්ජිනී මාර්ටින්. සහ තවත් නෝනා වරුන් හතළිස් තුන්දෙනෙක් විසින් පාපොච්චාරණය ගැණ දොෂ ප්‍රකාශ කොට මොන්ට්‍රියෙල්හි බීස්පු වන බුගැන්ට යවන ලද ප්‍රකාශ පත්‍රයක් යොදා තිබේ. එහි අදහස සැකෙවින් මෙසේයි .. "රෝමානු සභාවේ වැරදී අපට දැනගන්ට ලැබුන නිසා පාපොච්චාරණ ස්ථානයේ අමනොඥභාවය ගැණ යමක්කිම යුතුකමකි - මේවා ගැණ මුහුන රතු නොවී ස්ත්‍රීයෙකුට කරක රට පවා බැරි බව තමුන්නාන්සේ දන්නෙහිය - තමන්ගේ අතිපාපිෂ්ට චෙතනාද අතිපාපිෂ්ට තෘෂ්ණාද අතිරාහසික ක්‍රියාද ගැණ අවිවාහක මනු ෂ්‍යයන්ට කියා දෙන ලෙස ස්ත්‍රීන්ට බලාත්කාර කම් කිරීමෙන් ශීලාචාර ජනයන් අතර පවතින ලජ්ජාභය නැතිකර තිබෙන්නේ මන්ද - ස්ත්‍රීන් ගෙන් අසනතුච්ඡ ප්‍රශ්න ගැණ අපි කුමක් කියමුද - - ඒවා මේ මේ ආකාරයයි ලජ්ජාවෙන් සඳහන් කරන්ට බෑ - නමුත් තමාගේ ස්ත්‍රී සහ පූජකයා අතරත් සිදුවෙන දෙයින් දසයෙන් කොටසක් ඔවුන්ගේ පුරුෂයන්ට දැනගන්ට ලැබුනොත් ඒ නින්දාවට වඩා මරණය යහපතැයි සලකනවා ඇත " පළමු වෙනි පරිච්ඡේදයේ කරුණු මෙතන සිට බලනු - ඉතා පව්කාර ස්ත්‍රියෙකුට පවා ඈට අපහස කරණ ඉතා නින්දිතයෙකුගේ කටකින් පවා අසන්නන්ට නොලැ බෙන තරම් ප්‍රශ්න වලට පිළිතුරු වශයෙන් නම්බුකාර උගත් ස්ත්‍රියෝ කෙසේ උත්තර දෙත්ද - ලජ්ජාභයය කියන ලොක ස්වභාවය නිසා කිසිවෙ නොකිය යුතු කරුණු ගැණ කසාද නොබැඳපු මිනිසෙකුට කියන්ට වන හෙයිනි - පාපොච්චාරණ ස්ථානයේදී ස්ත්‍රී ක්ලාන්ත වනු ලැබුවාමම එකවරක් දුටුවා නොවෙමි -- සමහර විට එවැණි ලජ්ජා නොවිඳ මරණයට පවා කැමති වන තරම් සිත් වේදනා වූ බව බොහෝ ස්ත්‍රීහු මා සමඟ පසුව කීවෝයි " -- තමා කළ කොයිම පාපයක් වුවත් ලජ්ජාව නිසාවත් නොකියා ඉතුරු කළොත් නරකාදියට යන බව රෝමානුවේ උගන්වන නිසා සියක් වාරවල නොව දහස්වාර වල " මම සදා කාලයටම නාස්ති වුනෙමි '' කියා තරුණ ස්ත්‍රීන් විසින් දුක්වනු ලැබුවා මරණාසන්නයේ දී මා විසින් දක්නා ලදී. ලජ්ජාවෙන් කියා ගන්ට මට බැරි වුනාය. මගේ ආත්මය නැති වූ. නාය '' යනු මරණ මංචකයේදී ස්ත්‍රීහු කියති. පව්වලට සමාව දෙන්නේ පව් කියා දුන් විට ඒ තැන්වලදීය - මේ නියමය නිසා පව් සමාවදීමේ සැනසිල්ලවත් මරණ මංචකයේදී මේ දුක්පත් ගෑනු ලමයින්ට මට දෙන්ට බැරිවිය - එසේ දීම යුතු නැති බව මමත් ඒ කාලේ විශ්වාස කෙළෙමි - පාදිලියන් කොපමණ උපායෙන් කෛරාටික කමින් ඇසුවත් සමහර ප්‍රශ්න වලට උත්තර වශයෙන් " ඔව් " කියා නොකියන තරමේ ලජ්ජාභය ඇතිරෝමානු ගෑණු ලමයෝ දහස්ගණන් ලක්ෂ ගණන් සිටිති. ඔවුන්ගේ සභාවේ නීතියට වඩා ඔවුන්ගේ සිත්තුළ ලජ්ජාවේ නීතිය ලොකුයි - - නමුත් එකම පාපයක්වත් පාදි ලියාගෙන් සැඟෙව්වොත් එසේ කරන්නන් සදාකාලේටම නැතිවෙන බව රෝමානුවේ පොත්වල කියවන්ට ලැබේ. දෙශනා කුඩු වලින් අසන්නන්ට ද ලැබේ. එතකොට මෑනි යන්ටවත් කියන්ට බැරිදේ මිනිසෙකුට ලජ්ජා නැතුව කියන්ට වේ. නැත්නම් සදාකාලික විනාසයට පත්වන්නේය - පාපොච්චාරණය කරන් ට ගිය කල එහිදී සියලු පව් කියා දීමට බලය ලැබෙන ලෙස දෙවියන්ට පම ණක් යාඥා කරණ විට සමහරුන් දෙවියන්ගෙන් ඉල්ලන බව දනිමු - න මුත් හැකිවේ යයි බලාපොරොත්තුවෙන් ගොස් අන්තිමේදී අරනින්දිතකම ට අසුවෙන් ලජ්ජාව නිසා බැරිවී පව්සමාව නොලැබ බොහෝ දෙනයත්. රෝමානු ස්ත්‍රින් බොහෝ දෙනෙක් මේ නිසා සිතේ මහත් බරකින් සිටි න බව ඇත්තක් නොවේ දැයි සියලු රෝමානු පාදිලින්ගෙන් අසමි - වන චර රටක වනචර ස්ත්‍රීන්ට පවා අසන්ට් බැරි තරම් නින්දිතදේ ගැන බො හෝ ස්ත්‍රීන්ට කථා කරණට පුරුදු කරවීමට පාදිලිවරුන්ට ඉතා කල්පනා වෙන් ක්‍රියාකරළාත් අවුරුදු ගණනක් ගත වේ - එක්තරා ස්ත්‍රියක් විසින් මට කියන ලද ප්‍රවෘත්තියක් මෙසේයි -- " මම දහහත් අවුරුද්දේදී කන්‍යා මඩමෙක්හි පාඨශාලාවක ඉගෙණ ගත්තෙමි - එහි අපේ පාදිලි උන්නැ හේ නාකිපාහේ කෙනෙක් නමුත් පාපොච්චාරණ ස්ථානයේදී මගෙන් ප්‍රශ්න වගයක් ඇසුවේය- මට මේවා පළමුවෙන් තේරුණේ නැත - නමුත් මේ ප්‍රශ්නමගේ පන්තියේ වෙන ගෑනු ලමයෙකු ගෙණුත් අසා තිබුනේය ඈ ඒවා සෙල්ලමක් වාගේ සලකා තිබුනේය- මට ඒ වා ඒ ලමයා විසින් තේරුම් කරළාත් දෙනු ලැබුවාය - ඈට ඒවා හොඳට තේරුම් තිබුනි-- මේ කාලය වන තුරු මම කොහෙත්ම නොදැන සිටි පාප නමැති සාගරයක මගේ සිත ගිලුනේය - දවස් පතා සුමානයක් ඉතා නින්දිත සිතිවිලි මගේ සිතට පැලඹුනේය - - ඊට පසුව පාප නමැති ජල ස්කන්ධයකින් මගේ ආත්මය යට වී වගේ ගියේය - ඉතා කනගාටු විය යුතු අන්දමේ සුමාන ගණනක් ගත කොට පසුවමේවායින් වෙන්ව වසන්නට සිතට ගෙණ ඉතා සුද්ධවන්තයෙක් ලෙසද පියෙක් ලෙසද සැලකූ පාදිලි කෙණෙක් ලඟට පාපොච්චාරණය පිණිස ගියෙමි - මම කළ පව් බොහෝමයක්ම ඔහුට කියාදු නිමි - නමුත් මගේ නාස්තියට හේතු වූ එක පාපයක් පමණක් සඟවා ගතිමි. එසේ නමුත් මට වූ විපතට හේතුව මීට ඉහත අසන ලද ප්‍රශ්න බව මතක් ළෙමි. ඔහුමට කරුණාවෙන් කථා කළේය. අවවාදත් කෙළේය. නමුත් මා කථා කරළා ඉවර වුනාම මගේ සිතෙන් කවදාවත් පිරිසිදු කර හ රින්ට බැරි ප්‍රශන දෙකක් ඔහු මගෙන් ඇසුවේය. මේ ප්‍රශ්න දෙක විෂ පොවන ලද ඊතල් දෙකක් මෙන් මගේ හෘදයේ වැදුනේය. මගේ නහර වල මර ණීය විෂක් මෙන් පැතුරුණේය. මේවාට පළමුව මා තැති ගැණුන නමුත් තුච්ඡ වූ නමුත් මේවාට ක්‍රමයෙන් මමත් පුරුදු වූයෙමි - මීට මසකට පසුව නැවතත් පාපොච්චාරණයටයන්ට සිදු විය - මගේපව් මේ වතාවේ ලජ්ජා වක් නැතුව කී විට ඔහුගේ කටින් පිට වූ නින්දිත ප්‍රශ්න දෙවියෝ දනිත් - පැයක් පමණ මේ අපරාධ කථා කිරීමේ අවසානයේදී ඔහුත් පාපිෂ්ටයෙක් බව මට දැනුනේය - සැඟවිලි වචන වලින් අපරාධයකට යොජනාවක් ඔහු කෙළේය - මමත් ඊට රැවටී එකඟවීමි. අවුරුද්දකට වැඩි කාලයක් මෙසේ පාපිෂ්ට සම්බන්ධයකින් (ඔහු හා ) විසූ වෙමි - කන්‍යාමඩමේ මගේ ඉගෙණ ගැණීම ඉවරවූ සඳ මවුපියෝ මා ගෙද රට කැඳවා ගත්තෝය -- එහි සිටි පාදිලි උන්නැහේ තරුණයෙකි - ඔහු වහාම මා කෙරේ ප්‍රෙමයක් බැන්දේය - - ඔහු මා සමග කළ පව්ස්ත්‍රියෙකුට පිරි මියෙක් සමග කියන්ට බැරි නිසා තමුන්නාන්සේ මගෙන් නොඅසන ලෙස ඉල්ලමි (යයි චිනිකී පාදිලි තැන සමග ඒ ස්ත්‍රීකීවාය.) ඔහුගේ නාස්තියට සහ මගේ නාස්තියටත් හේතුව නම් ඔහු මගෙන් ඇසූ ප්‍රශ්නත් මම ඔහුට දුන් උත්තරත් යයි සිතමි - ඒ ප්‍රශෙනාන්තර නිසා ඔහුගේ සිත ඇවිළෙන භින්නට දැමූ තෙල් මෙන් වූයේය - -" යනාදී වශයෙන් මට කියා පව් සමාව ඉල්ලූවාය සියලු පව් කියා නොදී සමාව දෙන්ට පුලුවන් දැයි මම නො දැන සිටි නිසා තව උගත් බිස්පු කෙනෙකුගෙන් විචාලෙමි - - ඔහු දුන් උත්ත රය නම් - පුරුෂයෝ පාපොච්චාරණයට ආකල පව් පැහැදිලි ලෙස කියා දෙති - නමුත් සුද්ධ වූ ලිගෝරිතුමා ලියා තිබෙන හැටියටත් මගේ දැනුමේ හැටියටත් ගෑනුලමයි සියල්ලන් විසින් ද ස්ත්‍රීන් සියල්ලන් විසින් ද බොරු වෙන් වැරදි ලෙස අභවන ලජ්ජාවක් නිසා කාමයෙහි වැරදි ගැන කියා දෙනු ලබන්නේ කලාතුරකින් - එබැවින් මෙය ඉතා නුවණින් ප්‍රශ්න කළ යුතුයි - ( එනම්) කුඩා පව් වලින් ක්‍රමයෙන් ගොස් බරපතළ පව්වලට පැමිණිය යුතුයි - මෙසේ කරළත් යම් ස්ත්‍රියක් සම්පුර්ණයෙන් ඇගේ පව් කියා නොදෙන්නී නම් ඈට පව් සමාව දෙන්ට තමුන්නාන්සේට බැරිය - එම ප්‍රශ්න වලින් පාදිලි තැනත් පවට වැටේ නම් ඊට කරන්ට * දෙයක් නැත මාසයකට වරක් පාපයට වැටෙන අයවෙනුවෙන් යාඥාවෙන පිණිස සුද්ධ වූ කන්නිමරියා ගැලවුම්කාර ස්වාමින් වහන්සේ විසින් අපට දී තිබේ. මේ නිසා දඬුවම් සකරමේන්තුව අපට නියම කර තිබේ - මේ මාර්ගයෙන් ඉල්ලන ඉල් ලන විට සමාව ලබාගන්ට ඔවුන්ට පුළුවන " මාසයකට වරක් පාපයට වැ ටෙන පාදිලි තැනට තරවටු නොකටයුතු යයි සන්තලිගෝරී උන්නාන්සේ කියා තිබේ' යනාදියයි - මේ උත්තරය මට සෑහුනේනෑ - මීට පසු දවස කත් අථොක්ත ස්ත්‍රී මා ලඟට ආවාය - පව් කියන්ට කී විට අනේ මා නැති කරන්නට එපා යයි කීවාය - මට ඈගැණ බොහෝ කණගාටු නමුත් සුද්ධ වූ කතෝලික සභාවේද සුද්ධ වූ පාප්ගේද නියමය නිසා සියලු පව් කියා නොදී සමාව දෙන්ට බැරි බව කීමි -- එවිට මෑ " අනේ දෙවියනේ මම නැති වු නෙමි - - සදා කාලේටම නැති වුනෙමි ' යයි කියා හඬන්ට පටන් ගත්තී ය ඒ සමගම ඈ මුර්ජා වූවාද දුටුවෙමි - - ඈ වැටුනු ශබ්දයමට ඇසී මම දුව ගණ ගොස් තව මිනිසුන් ටික දෙනෙකුත් කැඳවා බංකුවක් උඩ තැබුවෙමි ඇගේ මුහුණ සුදුව ගියේය--නමුත් '' මම නැති වුනෙමි සදාකාලේටම නැ තිවුනෙමි '' යන වචන කටින් පිටවුනා ඇසුනේය - මීට පසු ගෙදරට ගෙ ණයන ලදි - ඉක්බිතිව මේ ස්ත්‍රීගේ දැකීමට මීට පෙර පාපොච්චාරණය කළ පාදිලි දෙදෙනාත් පැමුණුනෝය - අනිත් මිනිසුන්ට කාමරෙන් යන්ට කියා මෙම පාදිලි දෙදෙනාටත් යන ලෙස සහ තවත් නේන ලෙසත් යථොක්ත ස්ත්‍රීඉල්ලා සිටියාය - මෑවෙනුවෙන් යාඥා කරද්දී මගේ ඇස්වල කඳුලු පිරු ණේය - " එවිට මට දුක්වෙන්ට එපාය කියා මෙසේත් කීවාය -- දෙවරක් මානාස්ති කළෝය - - පාපොච්චාරණයේදී නාස්ති වූ තවත් බොහෝ ගෑනු ලමයින් මම දනිමි - - මේක රහසකි - නමුත් රහස සෑමදාම රහස්ව තිබේද පාපොච්චාරණය කරණ පාදිලින් අතට ගිය කල තමන්ගේ දූ වරුන්ගේ පිරිසිදුකමට වෙන්නේ මොකද කියා අපේ පියවරුන් දැනගත් දවසක පාදි ලින්ට හොඳවෙන්නේ නැහැ - මගේ දරුවා නැති කළේ කොහොමද කියා මගේ පියා දැනගත්තොත් සත්‍යයෙන්ම මගේ ප්‍රථම පාපොච්චාරණකාර යන් මරණවා ඇති - මැරෙන්ට ලංවී සිටිද්දී මෑවෙත මට කීපවිටක්මයන්ට සිදුවිය - නමුත් අපේ පල්ලියේ නියම වල හැටියට ඈට පව් සමාව දීමට මට ඉඩක් තිබුනේ නැත - එසේම මැගේ මරණය විය - 2 - පරිච්ඡේදයෙ නුත් කරුණු ටිකක් කියමි- මැගේ මරණයට පසුත් ඔය අන්දමේ විනාස වූ බව පාපොච්චාරණ යේදී මට කීපවිටක් නුවරවල සහ පිටිසර වල ස්ත්‍රීන්ගෙන් අසන්ට ලැබු නේයි - දිනක් රාත්‍රියේ ගොරවන ශබ්දයක් නිසා මා අවදි වූ සඳ දොරට * ඇයි කප්පදු කළොත් ඊට ප්‍රතිකාර වන්නේ නැද්ද - අ - දේ තට්ටු කරණවා ඇසුනේය-එය මා විසින් විභාග කර බලනු ලැබූ සඳ '' දෙ වගැති තැන මරණයට ලංව සිටි - මැරෙන්නට ප්‍රථම ඔහු තමුන්නාන්සේ දකින්නට ඕනෑ යයි කියා '' උත්තර දුනී-- ඒ පාදිලි තැන එව්දුතයා සමග ඉතා කුනාටුව ඇති රාත්‍රියේ මහ කලුවරේ මම ගොස් පාදිලි තැනගේ කාමරයට පැමිණියෙමි - කාමරේ සිටිය වැඩකාරිට සහ වැඩකාරයාටත් ඉන් අහක්ව යන ලෙස ඔහු අණ කෙළේය- ඔවුන් අහක්ව ගිය පසු දුප්පත් මේරි මැරෙද්දී ලඟ සිටියේ තමුන්නාන්සේද " ඔව්මමයි " " ඈමැරෙද්දී අනේ දෙයියනේ මානාස්ති වුනෙමි - කීවා සැබෑද " " මැරෙද්දී මාලඟ සිටියා සැ බැයි - නමුත් ඒ කාරණා තමුන්නාන්සේට කියා දෙන්ට මට බැහැ මට කීවේ ඇගේ මව්යය " " මවු තමුන්නාන්සේසමග ප්‍රවෘත්තිය කීවා නම් තමුන් නාන්සේත් දන්නෙහිය'' ''නමුත් ඈ නැති වුනා නම් ඇගේ නාස්තියට හේතු වූයේ මමයි - කන්‍යා මඩමට එද්දී ඈ දිව්‍යාංගනාවක් මෙන් පිරිසිදුයි - අනේ මේරි උඹ නැති වුනා නම් මමත් දහස් විටක් නැති වූයෙමි - අනේ දෙ වීයනේ මට වෙන්නේ මොකද - මම මැරෙමි - අනේ මාගේ දෙවියනේ මම් නැති වුනෙමි '' කුනාටුවත් අහස ගෙරවීමත් නිසා මොහුගේ මේ විලාපය ගෙදර අන්කිසිවෙකුට ඇසුනේ නැත - කවුරුත් පාහේ මොහුලොකු සුද්ධ වන්තයෙකැයි සිතා සිටියෝය— මේ මහලුපව්කාරයා ඇඳේ පෙරලි පෙරළී භය සහිත මුහුනකින් " මම නැති වුනෙමි - මම නැති වුනෙමි " යයි කෑ ගැ සීම් අසන්නට පවා භයානකය - ඔහුගේ පව් කියාදී කමාව ලබාගන්නා ලෙස මම අවවාද කෙළෙමි . " දැන් පව්ව්සමාව ලබන්ට කල්මදිය කියා සිතන්නේ නැද්ද. මරණය ඉතා ලඟ යයි වෛද්‍යයාමට කීවේය. මරණය ලංවූවාක් මෙන් මටත් දැනෙයි '' '' නෑ නුඹ ඇත්තෙන්ම පව් ගැණ කණගාටු වී කිව් වොත් මම නුඹ පාපයෙන් මුදන්නෙමි. එවිට නුඹ ගැලවෙන්නෙහිය " යී කීම් - මේ ලඟට ඔහුගේ පව් මට කියා දුන්නේය - මේ පාදිලි තැනගේ කරුණු බොහොමයක් මම නොකියමි - පළමුවෙනුව මේරි පාපොච්චර ණයේදී සමහර පව් නොකිව් කරුණු දැනගතිමි - ඒවා සඳහන් කරන්ට බැරිය භයානකය - මනුෂ්‍ය දිවකින් කියන්ට බැරි ඒවාය— අසන්ට පූළු වන් මනුෂ්‍යයෝ ඇත්නම් ස්වල්පයකි - දෙවනුව මා විසින් කිය යුතු කරු ණක් නම් පාපොච්චාරණයේදී ඔහුට අභිමුඛ වූ කසාද නොබැඳි සහ බැඳි ස්ත්‍රීන්ගේ ගණන එක්දහස් පන්සියයක් පමණකි - ඉතා නින්දිත ප්‍රශ්න අස මින් සතුටුව නැති කළ නොහොත් කිළුටු කළ ස්ත්‍රීන්ගේ ගණන අඩු ගණ නේ එක් දහසකැයි *මොහුගේ පාපොච්චාරණයෙන් ප්‍රකාශ විය මෙයිනුත් තමා සමග පාපයට බැඳෙන්ට කැමතිවූ අනූ පස් දෙනෙක් සමග සංවාසයේ හැසුරුණ බව මා සමග කීවේය - මෙසේ පාපොච්චාර ණ ස්ථානය කරණ කොට ගෙණ නැති වුනේ මොහු පමණක් නම් හොඳයි- නමුත් අසු වූ වන්ගේ ගණන බැලු සඳ අහෝ බේරී ඇත්තේ කී දෙනෙක්ද - පාදිලිවරුන් දෙසිය දෙනෙකුට වැඩි ගණනකගේ පාපොච්චාරණය ඇසු යෙමි මා විසින් දෙවියන් ඉදිරියේ ඇත්ත කිය යුතුයි - පාපොච්චාරණ සූත්‍රයේ දොෂයෙන් රහසයේ හෝ ප්‍රසිද්ධයේ හෝ කළ පව් ගැණ වැලපෙන්නන්ට නොසි * එම්බල විපරමාහා අට කොල්ලා දීනි - නුඹලාගේ ස්ත්‍රීන්ටත් අරහැරි නුවායයි සිතන්ට පුළුවන්ද -
වෛද්‍ය චින්තාමනි භෛෂද්‍ය සංග්‍රහව
Waidya Chinthamani Baishadhya Sangrahawa
Unknown
Non-Fiction; Medical
1909
1706 - 1739
0.9965
වෛද්‍ය චින්තාමණී භෛ ෂද්‍ය සඬග්‍ර හ ව නමස්ත මෛ භගවතෙහිතෙ සම්‍යක් සම්බුද්ධාය, වාරණම් සර්වපාපානාම් නරාණම් භව වාරිධො කාරණාම් ජගතාම් වන්දෙ‍ෙ කණ්ඨාදුපරි වාරණම්. යනු හෙයින් ආයුර්වෙද වූ ග්‍රන්ථ අට ලක්ෂයකින් ප්‍රති මණ්ඩිත වූ වෛද්‍ය ශාස්ත්‍රය ප්‍රථම කල්පයෙහි මහා බ්‍රහ්ම රාජයා විසින් ප්‍රකාශ කෙළේය කුමක් නිසා කුමක් අරභයා කවරෙකුගේ ආරාධනාවෙන් ගෙ ණ හැර දැක්වීදයත්? ධර්මාර්ථකාමමොක්ෂ යන චතුර්විධ ඵලයෙහි පිහිටියා වූ සත්වයා හට රොගයන් පැමිණි කල්හි සාදන්ට නොහැකි බැවින් ශක්‍රයාගේ ආරාධනාව කරණ කොටගෙණ බ්‍රහ්මයා විසින් ශක්‍රයාට ප්‍රකාශ කෙළේය, ඊට පසු ධන්වන්තරීභාරද්වාජ කාශ්‍යප අග්නිවෙස පුනර්වෂු ආදී සෘධිවන්ත වූ මේ මහා සෘෂිපරම්පරාවට ශක්‍ර යා විසින් ප්‍රකාශ කෙළේය; නැවත ශක්‍රයාගේ නියොගලත් පුනර්ව ෂු නම් සෘෂිහු විසින් ලොක සත්වයාගේ අභිමතාර්ථය පිණිස අෂ්ටා ංගයකින් සම්පූර්ණ වූ අනෙක විධ වෛද්‍යතන්ත්‍රවල් කළාහුය. ඒ අ ෂ්ටාංගය නම් ? බාල චිකිත්සාය බාලග්‍රහචිකිත්සාය වෘද්ධාග චිකිත්සා ය සල්‍ය විධි චිකිත්සාය ඉන්ද්‍රිය වර්ධනාදි අනෙක තන්ත්‍රවල් කළාහ. එයින් පසු නරහරිවොපදෙව විජය රක්‍ෂිත වරම්භීරාදී ප්‍රශස් ත පණ්ඩිතයන් විසින් සාදන ලද සුශ්‍රැත මාධවාදී නොයෙක් ග්‍රන්ථටීකාදියෙන් සමලංකෘත වූ මෙම ආයුර්වෙදය ජම්බුද්වීපයෙහි නිරාකූලව පවත්නා කල්හි සවෛශ්චර්යය සමෘද්ධි සම්පන්න වූ දඹදිව සොලි රටින් බාහ්‍යව ශ්‍රී ලංකාද්වීපයෙහි ජයවර්ධනපුරයට පැමිණි යා වූ රාමචන්ද්‍ර වෛද්‍යරත්න බ්‍රාහ්මණ පණ්ඩිතොත්තමයාට සහජාත වූ මාතෘ පක්‍ෂයෙන් අංජනනිලේ කරණ වෛද්‍යමෘතාභිරාම වර්ග වූ ගුරු පරම්පරාවෙන් රාජ ගුරුක චන්ද්‍ර බ්‍රාහ්මණ පණ්ඩිතොත්තමයා ගේ පරපුරෙන් පැවති සිංහභට්ට නම් පණ්ඩිතොත්තමයාගෙන් කා ව්‍ය ශාස්ත්‍රනීතිනිඝණ්ඩුත කී ව්‍යාකරණාදී ප්‍රචුරාමිත ශාස්ත්‍රයෙහි පාර ප්‍රාප්ත වූ චන්ද්‍ර සේකර නම් පණ්ඩිතොත්තමයා කෙරෙන් උගත් පම වෛද්‍ය චින්තාමණීභෛෂදා සංග්‍රහව. ණින්ශෙලසිංහ නම් මා විසින් පූර්වයෙහි ද්‍රඪ භාෂාවෙන් පැවතියා වූ මෙමවෛද්‍යචින්තාමණී භෛෂද්‍ය සංග්‍රහ නම් ප්‍රකරණය සිංහ ල භාෂාවෙන් ගෙණහැර දක්වම්හ. මඝවානිව දෙවානං ජ්‍යොතිෂාමීව භාස්කරඃ චන්ද්‍රමා ඉව තාරාණං ව්‍යාධිනාමීශ්වරො ජ්වරඃ යනු හෙයින් සියලු දෙවියන්ට විෂ්ණු ප්‍රධාන ද අන්ධකාර විධ්වං ශනයට සූර්යයා ප්‍රධානද තාරකා සමූහයාට චන්ද්‍රයා ප්‍රධාන ද එසේ ම සියලු ව්‍යාධීන්ට ජ්වරය ප්‍රධාන බැවින් පළමු කොට අෂ්ටවිධ ජ්වර යාගේ විශේෂය දක්වනු ලැබේ. දක්ෂාපමාන සංක්‍රැද්ධ රුදානිඃශ්වාසසම්භවඃ ජ්වරොෂ්ටධා පෘථග්ජන්ට සංඝාතාගන්තුජඃ ස්මෘතඃ. දක්ෂාපමාන, ප්‍රජාපතීහු විසින් කළ අවමානයෙන්; සංක්‍රැද්ධ, ඉතා කිපියා වූ; රුද්‍ර, ඊශ්වරයාගේ; නිඃශ්වාස සම්භවඃ, හෙලාලුහුස් මෙන් උපන්; ජ්වරඃ, ජ්වරය තෙම; පෘථක්, වෙන වෙනය: වච, දෙකක් දෙකක්ය; සංඝාත, සියල්ල රැස්වය; මෙසේ සතක් හා, ආගන්තුජඃ, ආගන්තුංජයයි කියා; අෂ්ටධා, අටපරිද්දෙකින්; ස්මෘතඃ, දන්නා ලදී. මෙහි දක්ෂ නම් ප්‍රජාපතීහු විසින් නොපිදීමෙන් ඉතා කිපි මහෙශ්වරයාගේ පවනින් උපන් උණ අෂ්ට ප්‍රකාරයෙක, හේ කවරේද? වාතජ පිත්තජ කළුජ වාත පිත්තජ වාතකඵජ පිත්ත කඵජ සන්නිපාතජ ආගන්තුජ යයි අෂ්ට ප්‍රකාර ජ්වරය වන් නේයි. ජ්වර සම් ප්‍රා ප්ති. මිථ්‍යාහාර විහාරස්‍ය දොෂාහ්‍යමාශයාශ්‍රයාඃ බහිර්නිරස්‍ය කොෂ්ඨාගග්ගං ජ්වරදාස් ස්‍යුරසානුගාඃ යනු හෙයින් අපත්‍යව කල්යවන ආහාර අනුභව කරන්නහුගේ වාතාදී දොෂයෝ ආමාශය ආශ්‍රය කොටගෙණ ආහාර පැසවන ගිනි බැහැර දමා රස ධාතුවට අනුව ගොස් උණ කෙරෙයි. මෙහි සාමාන්‍යවර ලක්ෂණ. ස්වෙදා වරොධඃ සන්තාපඃ සර්වාංග ග්‍රහණං තථා යුග පත්‍ර රොගෙතු සත්‍වරො ව්‍යප දිශ්‍යතෙ. යනු හෙයින් ඩහ වැලැක්මය බහුල වූ තාපය සියලු ඇඟ ගැන් මය යන මේ ලක්ෂණ එක විටම උපදනේ නම් ඒ රොගය තෙම ජ්වර යයි කියනු ලැබේ. ස්වර චිකිත්සාව. සාමාන්‍ය පුර්ව රූප. ශ්‍රමොරති වී වර්ණත්වං වෛර නයනපලවඃ ඉච්ඡාද්වෙසෞ මුහුශ්වාපි ශීත වාතාතපාදිෂු ජෘම්භාහම‍ෙ ගුරුතා රොමහඝොරු චිස්තුමඃ අප්‍රහර්ෂශ්ව ශීතංච භවත්‍යුත්පත්‍යති ජ්වරෙ. යනු හෙයින් විඩාය ක්‍රීඩාදියෙහි නොඇලීමය ශරීර වර්ණ විපර්යයා සය විරස බවය නෙත්‍ර ඉල්වීම හෝ කඳුලු වැහීමය සිහිල් පවන් ආදි යෙහි නැවත නැවත ප්‍රිය අප්‍රිය බවය ඈනුමය ඇඟ මැඩීමය හෙ පොඩි කිරීමය ඇඟ බර වීමය ලොමු දැහැගැන්මය අරුචිය කඳුලුය අප්‍රීතිය නොහොත් සිනා නැති බවය ශීතය යන මේ ලකුණු මතු උපදනා උණට ලකුණුයි. විශෙෂ පූර්ව රූ ප. සාමාන්‍යතො විශෙෂාත්තු ජෘම්භාත්‍යත්ථං සමීරණත් පිත්තාන්නයනයොදාහඃ තුවාදන්නා රුචිර් භවෙත් ද්වයොර්වයොස්තු රූපෙණ සංසෘෂ්ට ද්වනද්වජං විදුඃ සර්වලිඟ සමාවායඃ සර්වදොෂ ප්‍රකොපජෙ. විශෙෂයෙන් වනාහි වාතයෙන් ඈනුම් බහුල බවය පිත්ත යෙන් ඇස් දැවීමය සෙමෙන් ආහාර අරුචියද වේ. රොගාතුර යාහට දොස් දෙකකගේ ලකුණු ඇතහොත් ද්වනං ජජ්වරය වේ. සන්නිපාතයට සියලු දොසුන්ගේ ලකුණු වේ. මෙසේ කියන ලද ජ්වරය තෙම ජ්වර යයි කියාද අසාදයයි කියා ද රොගස්ථිති යයි කියාද පාපවා යයි කියාද මොහු යයි කියා ද යොජිත යයි කියාද අන්තක යයි කියාද ක්‍රොධ යයි කියාද යන මෙ තෙදේ උණට නම්. ජන්මාන්තරයෙහි මොහය මනස්සන්තාපය අපස්මාරය යන නානාප්‍රකාරයෙන් යුක්ත වූ නාමයෙන් ක්‍රෑර වු මේ ජ්වරය තෙම ප්‍රාණය ලත් නානා ජාතීන් කෙරෙහි පවන්නේය. මෙහි විශේෂ ලක්ෂණ නම්. සීගතු ඇති වීම් වෙවුළුම් සිසෑරුම් ශ්වාස ගතමැලි හැඬීම් ඉස කටිය පය කලවය යන මෙකී තැන්වල වාත කෙණ්ඩා පෙරලීම් පි පාස ඇති වීමද ඇසය ඇඟය නියය යන මෙකී තැන් කළුවීමය මුඛය කසට රස වීම හනු ගැලවීම කාසශ්වාස යන මෙකී ලකුණු වාතජ්වර ලක්ෂණය. වෛද්‍ය චින්තාමණී භෛෂද සංග්‍රහව. උණ තදවීම පිපාස මුර්ජා මුව තික්ත රස වීම් නන්දෙඩුම් නාස මුඛ බෙල්ල දෙතොල් යන මෙකී තැන් වියලීම සහ පැහැය නැති වී මද කෝප අරුවි මල නෙත්‍ර නිය මෙකී තැන් රන්වන් වීමද අතී සාර වමන මෙකී ලකුණු පිත්තජ්වර ලක්ෂණ වේ ශ්වාස කාස ප්‍රතිස්‍යා කට කෙල ඉනීම් අරුචි නිදි අධික වීම ඇඟ බරවීම මුඛය පැනි රස වීම ඉතා සිත ලොමුදැහැගැනීමද මලනිය ඇඟ ඇස සුදුවීම මෙකී ලකුණු ශෙලස්මාජ්වර ලක්ෂණයි. සෙම් නැතිවීම උගුර මුඛය වියලීම ශී ගඩු නැගීම නිඳි නැති වීම ඡර්දි සකල සන්ධි පැලෙන්නා සේ රිදීම මෙම ලකුණු වාත පිත්තජ්වර ලක්ෂණයි. අලස වීම සිසැරුම දාහ අරුචි කාස කටතික්ත මුළාවීම පිපාස යන මෙකී ලකුණු වාතශ්ලෙස්මාවර ලක්ෂණයි. ආලේප වූද තික්ත වූද මුව ඇති බව මැලි බව මුළාවීම කැස්ස අරුචි පිපාස වරින් වර දාහ සිත මෙම ලකුණු පිත්ත ශ්ලෙස්මාවර ලක්‍ෂණයි සන්ධියෙහිද හිස් මුදුනෙහි ද රුදාවන් ඇතිවීම කන් නෑසීම ශීත ඇති වීම රත්පිත් නැගීම මූර්ජා පිපාස අරුචි සිසෑරුම් උගුර රිදීම් ඇස් රතුවීම් නිදි නැති වීම් දිව දාගියා සේ කොර සැඩිවීම් මුඛය නොයෙක් රසවීම් ඇස් නිය ඡවී රත් පැහැවීම් කාස මෙකී ලකුණු සන්නිපාතජ්වර ලක්‍ෂණයි. ශ්ලෙස්මා වාතයෙන් වූ ජ්වරය කිපුණු කල්හි ඇඟ සීතල වී වෙව් ලුම් ඇති වෙයි, පිත්තජ්වරයට දාහ වේ, ආහාරය දිරවා පැසවන් නාවූ පිත්තය ද වන්නේය එසේකල පළමුව තිබූ පිත්තය වාසෙම් දෙකෙහි පැවති ශ්ලෙස්මාව මැඩ පිත්තය කිපුනු කල සෙමෙන් වූ සිතය හැර දාහ ඇති වෙයි එයින් සංස්කාර වෙයි මූච්ඡාකාස ඉතා ඝොර වූ චාරවාර ඇතිව දිවි නසිනාමෙන් කරවයි මෙම ලකුණු ශ්‍රීත ජ්වර ලක්ෂණයි. ජ්වරය වනාහි වණයක ගත් ගින්නක් සේ සකල ශරීරයෙහි පැතිර එක එක ධාතුවෙහි තුන්තුන් දවස බැගින් සිට ක්‍රමයෙන් යන ලදී. මීට පූර්වරූපනම්. මුහුන පැහැ නැතිවීම් අරුචිවීම් සීගඩු නැගීම් ලොමුදැහැ ගැණීම් මෙකී ලකුණු ඇති ජ්වරය තෙම රස ධාතුවෙහි පිහිටි ලක්ෂණයි. වර චිකිත්සාව. ලේ සහිත කෑරීම දැවිල්ල මුළා වමන සිසෑරුම් නන් දෙඩීම් බිබිලි පිපාස රක්ත ධාතුයෙහි පිහිටි ලක්ෂණයි. කෙණ්ඩා රුජාවීම කෙණ්ඩා පෙරලීම පිපාස වීම මලමුත්‍ර පැවැත්ම ගිලන් බව ඇතුළත උණුසුම් දැවිලි හා අත් පා ඇදීම් ආදී විකාර ගිලන් බව මාංස ධාතුවෙහි උණ පිහිටි ලක්‍ෂණයි. ඩහදිය පිපාස මුළාවීම නන්දෙඩීම දුර්ගන්ධ බව අරුචිය ගිලන් බව ඉවසිය නොහැකි බව යන මේ ලකුණු මේදධාතුවෙහි සිටි ලක්‍ෂණයි. නහර ඇට සන්ධි බිඳෙන්නා සේ සර්වාංගය පොඩිවීම ඇට ධාතුවෙහි පිහිටි ලක්ෂණයි. අහික්කා ස්වාස කාස සිසැරූම් ප්‍රාණවායු අපානවායු දෙක සර්වාංගයෙහි පැවැත්ම නිදි වැඩිවීම වෙලුම් ඇතිවීම යනාදි ලකු ණු ඇති ජ්වරය ඇටමිදුලෙහි සිටි ලක්‍ෂණයි. බොහෝ කොට නිදි ඇතහොත් ජ්වරය ශුක්ල ධාතුවෙහි පිහිටි ලක්‍ෂණයි. ජ්වරය රස ධාතුවෙහි පිහිටි කල්හි නිරන්තරයෙන් උණ ඇතිවෙයි ශාස්ත්‍රාභිඝාතයෙන් සුන්‍ය ක්‍රමයෙන් ග්‍රහ වශයෙන් ඖෂධා දියෙහි සංයොගයෙන් වූ ජ්වරය අභිසංග නම් වේ. උණ ගත් සති යක් තරුණ ජ්වරය - දොළොස් දවස මධ්‍යමජ්වරය - එයින් මත්තෙ හි පුරාණ ජ්වරය. තරුණජ්වරයට බෙහෙත් නොදී පාචන සමන දෙක බලා සත්වෙනිදා ඒ ඒ ජ්වරයට තරම් බෙහෙත් කසායාදිය දෙනු. මෙහි තරුණ ජ්වරාදිය නම්. අධික වූ ජ්වරතාප දාහ බහුමුත්‍ර මල බද්ධ නිදාවැටීම බඩ ගිනි නැ තිවීම යනාදිය තරුණ වර ලක්ෂණයි, ජ්වර වේග ද අධික වූ තෘෂ්ණා ද ප්‍රලාප ස්වාස භ්‍රම මල හැරීම් බර වූ ශරීර යන මේ පාචනජ්වර ලකු ණුයි - ඇස් හැකිලීම ශරීර පීඩා මුළාවීම් උෂ්ණ මේ හැම ඇති වීම හෝ නැතිවීම මුඛ පාක නෙත්‍රාදි ඉන්ද්‍රියන්ගේ ප්‍රසන්න වීම හෝ එසේ නැතිවීම යහපත් වූ සිතිවිලි ඇති වීම ඉස කැසීම ආහාර කැමති වීම යනාදිය වර මුත්ත ලක්‍ෂණයි.
ජුබිලි වර්ණනාව
Jubili Warnanawa
ජෝන් ද සිල්වා
Fiction; Poetry
1887
1857 - 1922
0.9957
ජුබිලි වර්ණනාව. JUBILEE WARNAN A WA. 1 ගීය. I Song වෘත්තය - ලායසස්සා. 1 කා කත නම් දෙව් - දැන්මගේ මුවේ වසන්ට සුදුස්සීම බැව් දන්වා දෙනුයෙහේ. Mayest thou Saraswati make it known that thou art the right one to make my month thy abode. 2 මා මුවගේ වාසවි-කම්මැලී උනොත් කුමක් ද පලේ බැද්දෙ සෙව්වන්ඳී පිපුන මෙන්? Whilst thou remainest in my mouth abode, if thou be indolent, of what use wouldst thou be, like unto a Sewwandi flower blown in the Jungul, ? 3 මේ මුලුලෝ එක් හෙලා - මෙන් මගුල් ගෙයක් තිබෙද්දී සතොස් වී කියන්හි රම්බරි උදක්. When the whole world is like unto a feast, darling, be joyous and sing songs earnestly. 4 සව්සිරියෙන් සාර වූ - එංගලන්තයේ ඔටුන්න හිමි රාජිනින්වා දෙන්තුතිලියේ. Give thanks to Her Majesty, to whom belongs the crown of England, a country abounding in wealth. 5. සිංහලයෙන් ඒ කියන් - ඉල්ලමින් දිගා සිටින්ට පණවස් තවත් සිංහාසනේ පිටා Say thy praises in Sinhalese, wishing Her Majesty long life, so that she may occupy the English throne for another fifty years. 6 මේ රට දැන් පාලනා - නම් ගරු උතුම් ලකින්දුවරම් ඒ අරන් සිත් සේ කියන්තුති. Having obtained permission of that Great Chief who governs the Island now, say thy praises as thou pleasest. 2. ගීය. II Song, වෘත්තය - ඌරොගියෙ උස 7. තුම්කිත් නලගණ කිවි ගොසඛෙන සද්දකන්සදා - අපමහ රාජිනින්ගෙ මේ ආලෙන් නටනා කල්හි මෙලෝ රංග මණ්ඩලේ. 8 ඉක්මන්කර කරකැවෙත විසුල වූ මුතුහරා - බැඳගෙණ උන්න ඈගෙලා, නීලම්බරයේ පේණතරු වැල් එකායුරා. The stars that spangle in the blue heavens are like unto the necklace of pearls, which our Great Sovereign's fame damsel had round her neck and which escaped at turning round fast whilst dancing on the world-stage to the tom. tom-sound-like praises of the poets. 9 මේ සිංහල දිවඹුර සුදිලෙන රාජිනි සඳුන් - ගුණකිරණින් නිමල් ලකල් නෙක්මන් කොඳ පුල්වීය අසව් දී තුති නොමින්. By the beautiful and pure ray-like virtues of Her Majesty who is like unto the moon that adorns the sky of the Sinha- lesc Island, nay, many lily-minds have been full blown. 10 පාමින් නැණ සුරගුරු ලෙසනය සාදවා විමල් - මනුනය මෙන් නීතිලකල්, රක්නා අපරාජේශ්වරිගේ පා පියුම් වඳිව්. Bow unto the lotus-fect of our Great Queen, who protects us by causing laws that are admirable like those of Manu to be made and who exhibits wisdom like that of Brahas- pati. 11 ආවොත් රුපුරද යුදකරණට රාජිනීන්කරා- අපමහ රාජිනී කරා, වැස්මක්යර ලෝ වෙන්නෙ නැතා උන්හට මෙදා. If inimical kings were to approach Her Majesty to make war, they would have no abode in this human world. 3 ගිය. III Song. වෘත්තය-රාජාහුන්මය්. 12 දෑතා ශ්‍රී රාජෙශ්වරී කප්රුක සේ දානෙන් මන් ලොබ බින්ද, ලදු ගින් සිඳා දමා දුක්කන්. In alms giving the two hands of the blessed Sovereign are like unto the Kalpa Vriksa (a heavenly tree.) The desires of the poor are gratified by the removal of grief. 13 මාතා ලක්දිව් සත්හටා ඉංග්‍රිසි ජාතියේ සුන්දර වූ රාජෙශ්වරී දේවව්තුති බෝසේ. Praise well the good Queen of England who is like unto a mother to the natives of Lanka. 14 ගිල්වාලා බෝගම්බරේ දිව් වනසන්නේ නැ උන් පෙර රාජා සේලකේ උදාර මෙන් ඇන්නෑ Her Majesty does not destroy lives by drowning in Bogam- bara lake as the king of Lanka did in by-gone days affected with vanity. 15 යුක්තා යුත්තෙන් බේරලා ඤාණ තුළා හීලා පින්කෙතවන් රාජෙශ්වරී නිමල්ගුණේ පාලා. 16 සර් ආතර් ගෝර්ඩන්තුමා ලක්දිව ආණ්ඩුවේ තුම් ලකිඳුස්සේ පත්කළා අපේ පිණක් ඒ වේ. Weighing in the Scales of wisdom Her Majesty discerns justice from injustice, and having shown kindness Her Majesty who is like unto a merit-field, appointed for our happiness His Excellency, Sir Arthur Gordon, as Gover- nor of Ceylon, 17 මේලෝ මැව් ඒ දෙව්තුමා සෙත් සලසා ප්‍රේමෙන් රම්බර වූ රාජෙශ්වරි රකිත් දිගාඳීමෙන්! May that great God who created this world grant peace and protect Her Majesty by giving long life! 4 ගිය. IV Song, වෘත්තය ගසෙය්යා. 18 දේවාශිර්වාදයෙනා සීනකින්වත් දුක් නොයෙදී- සීනකින්වත් දුක් නොයෙදී වස්සියයක් ඉටපත තුංග අපේ රාජෙශ්වරී. Pray that our Great Queen may live for a century, and that she may not experience any sorrow even in a dream by the blessing of God. 19 පන්නාලා දාමු අපි හෙල්වල ස්වන් වූ සෙනග - හෙල් වලස් වන් වූ සෙනගා ලක්දිව මේ උන්ට ගියොත් සිංහලයා කායහිඟා. Let us drive away the people who are like unto the Polar bear, for, if Lanka were to go under their sway, the Sinhalese man would have to be in beggary. 20 ඉංග්‍රීසි ආණ්ඩු සොඳා රාජ ධම්මෙන් සත්රකිණා රාජධම්මෙන් සත්රකිණා, පෙන්වමු කී කෝරු අයින් බැව් යුදයක් වන් එදිනා. The English Government, that rules the subjects with (ten) royal virtues, is good, and if war ever breaks out, let us then show that we are loyal subjects. 21 ලෙව්කේ ආදී උතුමෝ උනො සුඬෙන් නම්දරලා, උන්නො සුද්ධෙන් නම්දරලා, සිංහලයා දිව්වෙ නැතේ ඉස්සර නම් පස්සබලා There were great men that distinguished themselves in war, such as General Leuka, and in days of yore the Sinhalese man did not run as a coward (from the battle field.) 22 පාගාලාදාමු රුපුන්තුංග ඉංග්‍රිස් රාජිනීන්ගේ- තුංග ඉංග්‍රීස් රාජිනීන්ගේ, ස්තුතියෙන් ඉම්මු දිගා ඉල්ලමිනා දිව් හෙලගේ. Let us trample under our feet the enemy of her Majesty the English Queen, and with thanks, remain in the house of Lanka, praying for long life to her Majesty. 23 කා බී සන්තෝසවෙමු ප්‍රශංසා රාජිනිත්වා - දී ප්‍රශංසා රාජිනින්ටා සෙත් සිරියෙන් ඉන්ට පතා දැන් යදිමු දෙව් පිහිටා Let us eat and drink and be merry, giving praises to Her Majesty and let us pray to God that Her Majesty may live in peace and prosperity. 5 ගිය.V Song වෘත්තය- සගෞමබාර. 24 නෙක් දේශ කීර්තියෙන්ම ආණ්ඩුවේ යොදා සුරු ඤාණවන්ත මන්ත්‍රීයන් පිරිවරා සොඳ එංගලන්ත දේශ වාසනම් ගරූම හේසිකා රක්ෂා කෙරේවා නිත්සුරේන්දරා! May God always protect Her Majesty under whose sway is good England and who, surrounded by clever and sapient ministers, has reduced many a country to a systematic Government! 25 දික්කගෙ ගිවයන්හි කිත් හරා සරා දශ ධර්මයෙන්ම ආණ්ඩු සාදවා ලනා සොඳ එංගලන්ත දේශ බාර නම් ගරූම හේසිකා රක්ෂා කෙරේවා නිත්සුරේන්දරා! May God always protect Her Majesty under whose sway is. good England, who ties the fame pearl necklace round the necks of women-like cardinal-points (of the world) and who causes good Government with ten royal virtues !
සිතියම් සහිත සද්ධර්මාලංකාරය
Sithiyam sahitha Sadhdharmalankaraya
Unknown
Non-Fiction; Religious
1954
1398 - 1410
0.981
"\t\t\t\t\tසද්ධර්මාලංකාරය\n\n\t\t\t\tනමො තස්ස භගවත(...TRUNCATED)
End of preview. Expand in Data Studio

SiDiaC: Sinhala Diachronic Corpus

A curated collection of Sinhala literary texts and related resources with OCR outputs and basic metadata for each work. This repository organises original PDFs alongside finalised OCR text and machine-readable metadata.json files per title.

Paper: https://arxiv.org/abs/2509.17912

GitHub Repository: https://github.com/NeviduJ/SiDiaC

Example metadata.json

{
  "title": "පන්සිය පනස් ජාතක පොත",
  "title_en": "Pansiya Panas Jathaka Potha",
  "author": "Unknown",
  "author_en": "Unknown",
  "genre": "Fiction; Religious",
  "issued_date": "1881",
  "written_date": "1303 - 1333",
  "ocr_confidence": 0.9987
}

Usage

You can load this dataset using the datasets library:

from datasets import load_dataset

ds = load_dataset("Nevidu/SiDiaC", split="train")

# Verify the number of rows
print(f"Loaded dataset with {len(ds)} rows")

# Print the first example
print(ds[0])

Citation

@article{jayatilleke2025sidiac,
  title={SiDiaC: Sinhala Diachronic Corpus},
  author={Jayatilleke, Nevidu and de Silva, Nisansa},
  journal={arXiv preprint arXiv:2509.17912},
  year={2025}
}
Downloads last month
18

Paper for Nevidu/SiDiaC